مبانی فقهی و حقوقی بازار دارایی‌های فکری

مبانی فقهی و حقوقی بازار دارایی‌های فکری

نویسندگان

1 دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشجوی دکتری مدیریت مالی

2 سازمان بورس و اوراق بهادار، کارشناس، کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق

3 سازمان بورس، کارشناس، کارشناسی ارشد مدیریت مالی

4 پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دانشیار

چکیده

در طول چند دهۀ گذشته، دارایی‌های نامشهود در تمامی شرکت‌ها افزایش یافته است. علائم تجاری، امتیاز یا حق نشر، اختراعات، تعهدات قراردادی، سرقفلی و سایر دارایی‌های فکری از جمله دارایی‌های نامشهود هستند که امروزه در صورت‌های مالی شرکت‌ها منعکس می‌شوند و دارای ارزش مالی بسیار بالایی هستند؛ از این رو، با توجه به اهمیت بسیار بالای دارایی‌های فکری در ایجاد ارزش افزوده در اقتصاد، برای دادوستد این دارایی‌ها بازارهایی با نام بازار دارایی‌های فکری شکل گرفته است. به‌طور کلی سازوکار بازار به‌دلیل ایجاد رقابت و تا حدی از بین بردن انحصار به ایجاد شفافیت، حذف رانت و شکل‌گیری قیمت عادلانه کمک می‌کند و زمینه حمایت از یافته‌های فکری پژوهشگران و مخترعان را فراهم می‌آورد.
در ایران بازار غیررسمی دارایی‌های فکری وجود دارد؛ ولی بازار سازمان ‌یافته‌ای برای خرید و فروش این دارایی‌ها تاکنون شکل نگرفته است. یکی از پیش‌نیازهای شکل‌گیری این بازار، بررسی جنبه‌های فقهی و شرعی دارایی‌های فکری و نیز قالب و چارچوب قراردادی معاملات این نوع از دارایی‌ها است. در این مقاله نخست به بررسی و تحلیل دارایی فکری و انواع آن پرداخته شده است و سپس به ‌شیوه‌های معاملات این نوع از دارایی‌ها اشاره شده است. بر این اساس، پرسش‌‌های این پژوهش آن است که ماهیت فقهی انواع دارایی‌های فکری چیست و معاملات آن در چه قالب قراردادی امکان‌پذیر است؟ نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان در قالب عقودی چون بیع، معاوضه، صلح، اجاره و مشارکت دارایی‌های فکری را به شیوه‌های مختلف واگذار کرد و برای آن بازار سازمان ‌یافته تشکیل داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Juridical and Legal Foundations of Intellectual Property Market

نویسندگان [English]

  • mojtaba kavand 1
  • reza mirzakhani 2
  • seyyed amir hossein etesami 3
  • seyed abbas mousavian 4
چکیده [English]

The amount of intangible assets has increased in all companies during the past decades. Trade marks, concession or copyright, inventions, contractual obligations, goodwill and other intellectual assets are considered as intangible assets that today are reflected in financial statements of corporations and have a very high financial value; thus because of higher importance of intellectual assets in creation of economic value added for transaction of these assets, such markets are formed as intellectual asset markets. In general, market mechanism because of creating competition and partly by eliminating monopoly, help create transparency, elimination of collusion and fair price and provide supports for mental findings of researchers and inventors.
In Iran, there exists an intellectual property informal market; but organized market for sale and purchase of these assets is not formed. One of prerequisites in formation of this market is studying jurisprudence aspect of intellectual assets and contractual format of transaction for these assets. In this article, first, intellectual assets and their types are analyzed then we point to the transaction methods of these assets. On this base, the questions of this research are: what are the Juridical nature of intellectual assets? How is the contractual nature of these assets? The results of this research show that we can trade these assets on different methods such as Baiˈ,Swap, Solh, Ijarah and Musharakah.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Industrial Design
  • Intellectual Assets
  • Intellectual Assets markets
  • Invention
  • Special Contracts.
  • Trade Mark