تحلیل حقوقی شفافیت اطلاعاتی نهادهای عمومی

تحلیل حقوقی شفافیت اطلاعاتی نهادهای عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری

2 مرکز تحقیقات نوین

چکیده

یکی از ابزارهای مؤثر در کارایی هر بازار شفافیت اطلاعاتی ست. شفافیت اطلاعاتی در حوزه بخش خصوصی، در چارچوب الزامات مقرراتی بازار سرمایه حاصل می شود، لیکن از آنجا که ابزار قانونی برای کنترل بر شفافیت اطلاعاتی شرکت های تحت مالکیت حوزه بخش عمومی وجود نداشت، قانونگذار در برهه‌های زمانی مختلف، در راستای الزام مدیران شرکت‌های مشمول و یا مدیران اشخاص حقوقی مالک، با پیش بینی برخی ضمانت اجراها تلاش کرد این خلاء را جبران کند و در این راستا، کنترل بر شفافیت، مسیر و شیوه افشاء، پیگیری کیفری و برخورد انضباطی با مدیران متخلف را نیز بر عهده سازمان بورس و اوراق بهادار واگذار کرد که در این نوشتار به ارزیابی و نقد و بررسی آنها پرداخته‌ایم. فقدان تعریف مشخص از مالکیت غیر مستقیم، پراکندگی در تبیین مصادیق قابل افشاء، تشتت در توجه مسئولیت افشاء به مدیران شرکت‌های تحت مالکیت یا اشخاص حقوقی مالک، ابهام در تعریف نهادهای تحت نظر رهبری، عدم تصریح به جرم-انگاری رفتار و پیش‌بینی جریمه نقدی برای مدیران اشخاص حقوقی مالک نه مدیران شرکت‌های مشمول و ضعف در واکنش پیش‌بینی شده از جمله ایرادات وارد بر قانونگذاری در این حوزه به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal Analysis of the transparency of public institutions

نویسندگان [English]

  • Gholamali Mirzaei Monfared 1
  • Aboalfath Khaleghi 2
چکیده [English]

Information transparency is one of the most effective tools in each market. Information transparency in the private sector is achieved within the framework of the regulatory requirements of the capital market However, since there was no legal means to control the transparency of information companies owned by the public sector, the legislator has tried to compensate for this vacuum at various times, in line with the requirement of the managers of the companies involved or the managers of the legal entities, with the prospect of certain sanctions. In this regard, the Securities and Exchange Organization was entrusted with control over the transparency, direction and method of disclosure, criminal prosecution and disciplinary actions against offenders. Lack of definite definition of indirect ownership, dispersion in explaining disclosed examples, disparity in the responsibility of disclosure to managers of owned or legal, entities the ambiguity in the definition of the institutions under the leadership, the lack of specification of the conduct of behavior, and the prediction of a fine for the directors of the legal entities of the owner and not the managers of the companies and the weaknesses in the predicted reaction are among the most important legislative issues in this area..

کلیدواژه‌ها [English]

  • Disclosure
  • Information
  • Public Institutions
  • SEO
  • Transparency
  1. ابراهیمی، شهرام ، «جرم­شناسی پیشگیری»، ج 1، چاپ دوم، نشر میزان، 1391
  2. اردبیلی، محمدعلی، «حقوق جزای عمومی»، ج1، چاپ 51، نشر میزان، 1396
  3. اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب مصوب 1361 مجلس شورای اسلامی
  4. اساسنامه صندوق بازنشستگی کشوری مصوب 1387/03/26  هیات وزیران
  5. استانداردهای حسابداری شماره­های 1، 12، 18 و 20
  6. آشوری، محمد؛ صبوری­پور، مهدی، «مقایسة اثر شدت و قطعیت حبس بر بازدارندگی آن»، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، شماره 2  و3 1394
  7. آیین نامه اجرایی قانون بازار اوراق بهادار مصوب 3/4/1386 هیات وزیران
  8. آیین‌نامه افشای اطلاعات شرکت‌های پذیرفته شده در بورس» مصوّب جلسات 28/8/1381 تا 16/4/1382 شورای بورس
  9. بادآور نهندی، یونس و همکاران، «تأثیر شفافیت اطلاعات حسابداری بر ناکارایی سرمایه­گذاری در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامه پژو­هش­ها و سیاستهای اقتصادی، سال بیست و یکم، شماره 68 ، زمستان 2139
  10. بروشور «عناوین مجرمانه»، مسئولیت مدیران، چاپ بهمن ماه 1388، سازمان بورس و اوراق بهادار
  11. خبرگزاری دانشجویان ایران
  12. خبرگزاری مجلس شورای اسلامی
  13. دادنامه شماره 69 پرونده کلاسه 87/1192/48 صادره از شعبه 1192 مجتمع ویژه رسیدگی به جرایم اقتصادی
  14. دادنامه صادره از شعبه 1063 دادگاه عمومی(جزایی) تهران، مجتمع قضایی امور اقتصادی، به شماره بایگانی 900030 و 900040،  به تاریخ 23/12/1390
  15. دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت­های ثبت شده نزد سازمان مصوب 1386/05/03 هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  16. دستورالعمل انضباطی کارگزاران مصوب 13/9/1389 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  17. دستورالعمل انضباطی ناشران پذیرفته شده در فرابورس ایران مصوب 1388/06/21 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  18. دستورالعمل انضباطی ناشران غیربورسی و غیر فرابورسی ثبت شده نزد سازمان مصوب 1388/06/21 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  19. دستورالعمل انضباطی ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مصوب 1387/11/12 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  20. رحیمی نژاد، اسماعیل و غفاری، احمدرضا، «بررسی مسئولیت کیفری ناشی از اقدامات پیشگیرانه­ی وضعی در فقه امامیه و حقوق ایران»، فقه و مبانی حقوق اسلامی،ش2، پاییز 96
  21. ­رستمی، ولی؛ قطبی، میلاد،« تحلیلی بر مفهوم نهادهای زیر نظر رهبری در نظام تقنینی ایران»، فصلنامه دانش حقوق عمومی/ سال سوم، شماره 1، پاییز 1393
  22. رمون گسن، «جرمشناسی بزهکاری اقتصادی»، ترجمه شهرام ابراهیمی، چاپ دوم، نشر میزان ، بهار 1392
  23. روزنامه اطلاعات
  24. ساریخانی، عادل؛ اکرمی سراب، روح اله، «کارکردهای پیشگیرانه شفافیت در سیاست جنایی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 82، 1392
  25. سیاست­های کلی اصل 44 قانون اساسی ابلاغی 1/3/1384
  26. شرایط فعالیّت شرکت های کارگزاری عضو بورس کالای ایران برای معاملات قراردادهای آتی مصوّب 21/10/87 هیئت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار
  27. صادق­نژاد، مجید، گزارش نشست نقد رأی، «آنی یا مستمر بودن جرایم موضوع قانون اوراق بهادار مصوب 1384»،  فصلنامه رأی، مطالعات آراء قضایی، شماره 12 ، پاییز 4139
  28. عباس زاده، محمدرضا و همکاران ، بررسی ارتباط شفافیت مالی و اجتناب مالیاتی با توجه به مالکیت نهادی شرکتها، فصلنامه اقتصاد مالی، تابستان 95، ش 35
  29. فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387
  30. قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی مصوب 25/3/1387
  31. قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب 17/2/1387
  32. قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور 1/2/1367
  33.  قانون استفساریّه تبصرة ذیل ماده ۹ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجّ و اوقاف و امور خیریّه مصوّب ۱۳۶۳ در باب معافیت بقاع متبرّکه حضرت معصومه(س) و حضرت عبدالعظیم(ع) و موقوفات آن مصوّب ۱۳/۶/۱۳۷۹
  34. قانون استفساریّه تبصرة ذیل ماده ۹ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجّ و اوقاف و امور خیریّه مصوب ۱۳۶۳ در باب معافیت آستان قدس رضوی و موقوفات آن مصوّب ۲۸/۲/۱۳۷۹
  35. قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماهی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اجرای سیاست های کلی اصل 44، مصوب 25/3/1387
  36. قانون الحاق بندهای (11) و (12) به قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیر دولتی  مصوب 1376
  37. قانون الحاق بنیاد امور بیماریهای خاص به فهرست قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیر دولتی مصوب 1377
  38. قانون الحاق دو بند به قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب  1376
  39. قانون الحاق سازمان دانش‌آموزی جمهوری اسلامی‌ایران به فهرست قانون فهرست نهادها و مؤسسات‌عمومی غیردولتی مصوب 1381
  40. قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379
  41. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
  42. قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1/9/1384
  43. قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 15/10/1389
  44. قانون برنامه پنجساله سوم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 17/1/ 1379
  45. قانون برنامه پنجساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 14/12/1395
  46. قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354
  47. قانون تجارت الکترونیکی 17/10/1382
  48. قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریّه (مصوّب ۲/۱۰/۱۳۶۳)
  49. قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید مصوب 1388
  50. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
  51. قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی مصوب1354
  52. قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 8/7/1386
  53. ‌قانون نحوه اجرای اصل 49 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 17/5/1363
  54. قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3/2/1374
  55. قماشی، سعید و عارفی، مرتضی، «موانع سیاسی و اقتصادی پیشگیری اجتماعی از جرم»، آموزه های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شمارۀ ١٣ ، بهار  تابستان 1396
  56. قیاسی، جلال­الدین؛ درودی، علی، «نقش امارات قانونی در حقوق کیفری»، فصلنامه حقوق اسلامی، 1392
  57. کرمی، داوود، «سیاست کیفری افتراقی در جرایم سایبر با تأکید بر حقوق کیفری ایران»، پایان نامه دوره دکتری با راهنمایی دکتر محمدخلیل صالحی، مهر 1394
  58. گزارش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، «بررسی وضعیت سازمان تأمین اجتماعی و ضرورت اصلاحات بنیادی در آن، )علل و اقدامات فوری مورد نیاز(»، دفتر مطالعات اجتماعی، آبان 1396
  59. لایحه قانونی نحوه اعزام مستخدمین دولت به عنوان مأمور به نهادهایی که در جریان انقلاب اسلامی ایران ایجاد شده یا می­شوند مصوب 58.10.22
  60. ‌لایحه قانونی بیمه‌های اجتماعی کارگران  مصوب 1334
  61. لغت نامه دهخدا، موسسه لغت نامه دهخدا، جلد 4، 1377
  62. محمدی، علیرضا، «بررسی آرای قضایی صادره در خصوص معامله اوراق بهادار با استفاده از اطلاعات نهانی»، مجله پژوهش های حقوقی، شماره 17
  63. موسوی میرحسین؛ قدک فروشان، مریم، «تاثیر حاکمیت شرکتی بر رشد اقتصاد ایران»، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی حاکمیت شرکتی، نوای مدرسه، اردیبهشت 1392
  64. مهدوی پور، اعظم، سیاست کیفری افتراقی در قلمرو بزهکاری اقتصادی، نشر میزان، چاپ دوم، 1395
  65. نجفی ابرند آبادی، علی حسین،« تقریرات درس جرم شناسی،(درآمدی بر جرم شناسی بزهکاری اقتصادی و حقوق کیفری اقتصادی)»، نیم­سال نخست 85-1384
  66. «نشریه ویژه سازمان»، شرکت اطلاع رسانی و خدمات بورس، شماره 3، 1388
  67. نظریه شماره 6187/7 مورخ 3/10/87 اداره کل امور حقوقی و اسناد و امور مترجمین قوه قضاییه
  68. نظریه مشورتی شماره ۵۱۳/۹۴/۷ مورخ ۲۹/۲/۱۳۹۴ اداره کل امور حقوقی و اسناد و امور مترجمین قوه قضاییه
  69. نیکبخت، محمدرضا؛ کلهرنیا، حمید، «تعیین رابطه بین شفافیت اطلاعاتی، نقدشوندگی و ارزشیابی شرکت»، پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، ش 33، بهار 96
  70. «نهادهای مالی»، مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی، جلد اول، شرکت اطلاع رسانی و خدمات بورس، 1389
  71. یزدیان جعفری، جعفر، «بررسی جرم خودداری از کمک به افراد در معرض خطر»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال هشتم، شماره سی و یکم، زمستان 1393
  72. Capital Markets and Services Act 2007
  73. Mats Larsson, The transparent market, , David Lundberg, Mikael Edholm 1998,
  74. Securities Act 2003
  75. Securities and Futures Act 2001
  76. Transparency and Market Fragmentation, Report from the Technical Committee of the IOSCO, November 2001,