اثرات انواع بدهی های دولت بر بازار سهام در ایران: ضرورت توسعه ابزارهای مالی اسلامی ‏دولتی

اثرات انواع بدهی های دولت بر بازار سهام در ایران: ضرورت توسعه ابزارهای مالی اسلامی ‏دولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه تربیت مدرس-دکتری تخصصی

3 دانشگاه تبریز-دکتری تخصصی

4 دانشگاه تربیت مدرس- دکتری تخصصی

چکیده

سیاست مدیریت بدهی‌های دولت عمدتاً مبتنی بر ابزارهای بازار سرمایه است. تحت این سازوکار، منابع راکد و غیرمولد مالی برای ‏سیاست‌های مالی ضدچرخه‌ای استفاده می‌شود. اما سیاست مذکور در ایران عمدتاً مبتنی بر منابع مولد نظام بانکی و نهادهای غیرسپرده-‏پذیر است و بازار سرمایه به صورت منفعل از این سیاست‌ها متاثر می‌شود. این مساله می‌تواند به ناکارایی سیاست‌های مدیریت بدهی-‏های دولت و بی‌ثباتی بازار سرمایه منجر شود. بر این اساس، در این مطالعه‌ اثرات مستقیم و غیرمستقیم انواع بدهی‌های دولت بر بازار ‏سهام ایران با روش ‏SVAR‏ طی دوره‌ی زمانی 1‏q‏:1384- 4‏q‏:1395 بررسی شد.‏
نتایج نشان داد اثرات بدهی‌های دولت بر بازار سهام عمدتاً به صورت غیرمستقیم و از کانال متغیرهای اقتصادی است. به طوریکه ‏افزایش نرخ ارز حقیقی، نسبت قیمت کالاهای غیرقابل‌تجارت به قابل‌تجارت و سطح عمومی قیمت‌ها تاثیر منفی و افزایش ‏GDP‏ تاثیر ‏مثبت بر قیمت حقیقی سهام دارد. متغیرهای مذکور نیز به صورت معناداری از انواع بدهی‌های دولت متاثر می‌شوند. از بین بدهی‌های ‏دولت صرفاً بدهی دولت به نهادهای غیرسپرده‌پذیر تاثیر مستقیم و معناداری بر قیمت حقیقی سهام دارد. بر اساس این نتایج، بازار ‏سرمایه به صورت منفعل از نحوه‌ی مدیریت بدهی‌های دولت متاثر می‌شود. حال آنکه توسعه اوراق بهادار اسلامی دولتی در چارچوب ‏بازار سرمایه کشور از یکسو، مدیریت بدهی‌های دولت را انعطاف پذیر می‌کند و پیامدهای نامطلوب آنها را حداقل می‌کند؛ از سوی ‏دیگر، به شرط توجه به ظرفیت بازار سرمایه در میزان و زمان انتشار اوراق بهادار دولتی و همچنین منضبط بودن دولت در تسویه اوراق، ‏به توسعه بازار سرمایه کمک خواهد کرد. ‏

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Government Debt on stock market in Iran: The Necessity of Government Islamic ‎Financial Instruments Development

نویسندگان [English]

  • yunes salmani 1
  • kazem yavari 2
  • Hossein Asgharpour 3
  • Bahram Sahabi 4
چکیده [English]

The government debt management policy is mainly based on capital market instruments. Under This ‎mechanism, frozen and unproductive resources used for countercyclical fiscal policies. Nevertheless, the ‎policy in Iran is mainly based on funds of the banking system and Nondepository Institutions, and capital ‎market is passively influenced by it. This could lead to inefficiencies in government debt management ‎policies as well as the volatility of the capital market. so, this study investigated direct and indirect effects ‎of various Iranian government debt on stock market by using SVAR during 2005:q2-2016:q2.‎
The results showed that effects of government debt on stock market are mostly indirectly and through ‎channel of economic variables. As real exchange rate, ratio of price of non-trade goods to trade and general ‎level of prices has a negative effect and an increase in GDP has a positive effect on real price of the shares. ‎These economic variables also significantly affected by government debts.‎‏ ‏Among types of government ‎debt, only government debt to Nondepository institutions has a direct and significant effect on real price of ‎shares. Based on these results, capital market is passively influenced by the government debt management, ‎while development of government financial instruments in framework of capital market leads to 1) ‎government to get flexible in itself debt managment and minimizes undesirable it’s outcomes, 2) it will ‎contribute to the development of the capital market,‎‏ ‏if the capital market capacity is considered at issuance ‎of government securities, and also government is disciplined in Settlement of securities.‎‏ ‏

کلیدواژه‌ها [English]

  • Government Debt
  • Capital Market
  • Banking System
  • Nondepository Institutions
  • SVAR
  1. ابراهیمی، محسن و سالاریان، محمد. (1388)، بررسی پدیده نفرین منابع طبیعی در کشورهای صادرکننده نفت و تأثیر حضور در اوپک بر رشد اقتصادی کشورهای عضو آن، فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره ششم، شماره 1، صص 77-100.
  2. برادران شرکا، حمیدرضا و چراغی، داوود. (1379)، بررسی اثر تسهیلات تکلیفی سرمایه گذاری در قالب تبصره­های سرمایه­گذاری قوانین بودجه سنواتی بر سرمایه­گذاری و رشد اقتصادی طی سال­های 1359 تا 1375، پژوهشنامه بازرگانی، دوره 4، شماره 15، صص 147- 170 .
  3. بهرامی، جاوید، محمدی، تیمور و بزرگ، شادی. (1393)، انتقال نامتقارن نرخ ارز به شاخص‌های قیمت داخلی با رویکرد SVAR ، پژوهش­های اقتصادی ایران، شماره 19(60)، صص 37-65.
  4. جعفری، سوسن (1383)، تاثیر شوک­های اقتصادی بر شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته علوم اقتصادی، دانشکاه تهران.
  5. سعیدی، پرویز و عباسی، ابراهیم. (1390)، تاثیر تسهیلات بانک های تجاری در رشد اقتصادی (مطالعه موردی استان گلستان)، پژوهشگر (مدیریت)، دوره 8، شماره 23، صص 14-22.
  6. سلمانی، یونس و صادقی، سارا. (1394)، بررسی تأثیر شوک های درآمدی نفت بر قیمت مسکن در ایران از طریق مکانیسم بیماری هلندی کاربردی از مدل SVAR، فصل نامه‌ی علمی اقتصاد مسکن، شماره 52، صص 57-80.
  7. سلمانی، یونس، یاوری، کاظم، سحابی، بهرام و اصغرپور، حسین (1395)، اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بدهی‌های دولت بر رشد اقتصادی در ایران، فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، سال پنجم، شماره 18، صص 81-107.
  8. سلمانی، یونس، یاوری، کاظم، سحابی، بهرام و اصغرپور، حسین (1397)، اثرات اقتصاد کلان انواع بدهی­های دولت در ایران، فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، دوره 8، شماره 32، صص 129-177.
  9. شریفی رنانی، حسین؛ توکلی، امیر و هنرور، نغمه. (1392)، تأثیر اعتبارات بانک ‌کشاورزی بر ارزش افزوده بخش‌ کشاورزی در ایران، اقتصاد کشاورزی و توسعه، جلد ۲۱، شماره ۸۴، صص ۲۰۱-۲۲۷.
  10. شهبازی، کیومرث، رضایی، ابراهیم و عباسی، ابوالفضل. (1392)، سیاست­های پولی و مالی و کارایی بازار سهام: شواهد تجربی در ایران، دانش مالی تحلیل اوراق بهادار،  دوره 6، شماره 4(پیاپی 20)، صص 63-77.
  11. عباسی نژاد، حسین، گودرزی فراهانی، یزدان و مشتری دوست، شیوا. (1391)، آیا نوسانات حجم پول دارای اثرات حقیقی بر اقتصاد می باشد؟، فصلنامه تحقیقات توسعه اقتصادی، دوره 2، شماره 5، صص 69-94.
  12. فتاحی، شهرام، حیدری دیزگرانی، علی وعسکری، الناز. (1393)، بررسی پایداری بدهی دولت در اقتصاد ایران، دوره 2، شماره 6، صص 67-86 .
  13. قبادی، سارا و کمیجانی، اکبر. (1389)، تبیین رابطه میان سیاست پولی- ارزی و بدهی دولت و تاثیر آنها بر تورم و رشد اقتصادی در ایران، مطالعات اقتصاد بین الملل، دوره 37، شماره 2، صص22-1.
  14. مزینی، امیر حسین و یاوری، کاظم. (1383)، اثر تغییرات نرخ ارز بر بخش تجاری کشور: مطالعه موردی رابطه مبادله و قیمت نسبی کالاهای قابل مبادله به غیر قابل مبادله، فصلنامه پژوهش­های اقتصادی، دوره 4، شماره 14، صص 89-108.
  15. مهرگان، نادر و سلمانی، یونس(1393)، نوسانات قیمتی نفت و رشد پایدار اقتصادی: مطالعه موردی ایران و ژاپن، فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی در ایران، دوره 3، شماره 10، صص 107-125.
  16. میربهاری، سید مهرزاد. (1394)، شناسایی ساختار بدهی دولت به بانک مرکزی در ایران و مقایسه آن با استانداردهای بین­المللی، فصلنامه روند، سال بیست و دوم، شماره 70، صص 101-130.
  17. واعظ برزانی، محمد، رحیم دلالی اصفهانی، صمدی، سعید و فعالجو، حمیدرضا (1388)، بررسی ارتباط بین متغیرهای کلان اقتصادی و ارزش بازار سهام در بورس اوراق بهادار تهران ( 84 -1373)، فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، شماره 5، صص 31-50.
  18. وزارت امور اقتصاد و دارایی­ (1395)، تأثیر بدهی بانکی بخش دولتی بر رشد اقتصادی و کانال اثرگذاری آن، دفتر تحقیقات و سیاست­های مالی، بهمن 1395، کد سند 952512579.
    1. Apere, O. T. (2014‎‎). The Impact of Public Debt on Private Investment in Nigeria: Evidence from a Nonlinear Model. International Journal of Research in Social Sciences, ‎‎ 4(2), ‎‎ 130-138.
    2. Aworinde, O. B. (2013‎‎). Budget Deficits and Economic Performance. Doctoral dissertation, University of Bath.
    3. Barro, R. J. (1974‎‎). Are Government Bonds Net Wealth?. Journal of Political Economy, ‎‎ 82(6), ‎‎ 1095-1117.
    4. Barro, R., J. (1979‎‎). On the determination of the public debt. Journal of Political Economy, ‎‎ 87(5), ‎‎ 940-971.
    5. Berentsen, A., & Waller, C. J. (2017‎‎). Liquidity Premiums on Government Debt and the Fiscal Theory of the Price Level. Journal of Economic Dynamics and Control, ‎‎ 89, ‎‎ 173-182; https://doi.org/10.1016/j.jedc.2018.01.006.
    6. Branson, W. H. (1989‎‎). Macroeconomic Theory and Policy. 3rd edition, Harper & Row, London.
    7. Bratsiotis, George J., and W., Robinson. (2004‎‎). Economic Fundamentals and Self-Fulfilling Crises: Further Evidence from Mexico. Journal of International Money and Finance, ‎‎ 23 (4), ‎‎ 595-613.
    8. Checherita-Westphal, C., and P. Rother. (2012‎‎). the Impact of High Government Debt on Economic Growth and Its Channels: An Empirical Investigation for the Euro Area. European Economic Review, ‎‎ 56(7), ‎‎ 1392–1405.
    9. Chen, Ch. C, Yaob, S., Hue, P. and Linf, y. (2016‎‎). Optimal Government Investment and Public Debt in an Economic Growth Model. China Economic Review, Available online 17 August 2016; http://dx.doi.org/10.1016/j.chieco.2016.08.005
    10. Chen, N. F., Roll, R., & Ross, S. A. (1986). Economic Forces and the Stock Market. Journal of Business, 59, 383-403.
    11. Chugh, S. K. (2015‎‎). Modern Macroeconomics. MIT Press.
    12. Curtaşu, A. R. (2011‎‎). How to Assess Public Debt Sustainability: Empirical Evidence for The Advanced European Countries. Romanian Journal of Fiscal Policy, ‎‎ 2(2), ‎‎ 20-43.
    13. De Grauwe, P. (2011). The Governance of a Fragile Eurozone. Working Document 346, Ceps.
    14. De Luigi, C., & Huber, F. (2018‎‎). Debt Regimes and the Effectiveness of Monetary Policy. Journal of Economic Dynamics & Control, Available online 7 February 2018, 1–21; https://doi.org/10.1016/j.jedc.2018.01.027
    15. Drazen, A. (1985‎‎). Tight Money and Inflation. Further Results. Journal of Monetary Economics, ‎‎ 15, P‎p. 113-120. ‎
    16. Duy-Tung, B. U. I., Llorca, M., & Hoai, B. T. M. (2018). Dynamics between stock market movements and fiscal policy: Empirical evidence from emerging Asian economies. Pacific-Basin Finance Journal, 51, 65-74
    17. Elbourn, A. (2008). The UK Housing Market and the transmission of Monetary policy: an SVAR ‎Approach. Journal of Housing Economics‏,‏‎ ‎‎ 17, ‎‎ 65-87.‎
    18. Eldan, A. (1997‎‎). Financial Liberalisation and Fiscal Repression in Turkey: Policy Analysis in a CGE Model with Financial Markets. Journal of Policy Modelling, ‎‎ 19(1), ‎‎ 79–117.
    19. Elmendorf, D. and N. G., Mankiw. (1999‎‎). Government Debt, in J. B. Taylor and M. Woodford (Eds.), Handbook of Macroeconomics, ‎‎ 1c, Amsterdam, North- Holland.
    20. Fama, Eugene F., (1981), Stock Returns, Real Activity, Ination, and Money, American Economic Review, 71(4), 545-565.
    21. Farzanegan, M.R. and Markwardt, G. (2009‎‎). The Effect of Oil Price Shocks on The Irainian Economy. Energy Economics, ‎‎ 37, ‎‎ 134-151.
    22. Fisher, I. (1930).The theory of interest, New York, The Macmillan Company.
    23. Friedman, M. (1968‎‎). The Role of Monetary Policy. American Economic Review, ‎‎ 58, ‎‎1-17.
    24. Galí, J. (1994‎‎). Government Size and Macroeconomic Stability. European Economic Review, ‎‎ 38 (1), ‎‎ 117-132.
    25. Gerleman, W. J (2012). The Stock Market and Government Debt The Impact of Government Debt Changes on Stock Market Movements, Bachelor Thesis, Jönköping International Business School Jönköping University, Sweden.
    26. Grobéty, M. (2018). Government Debt and Growth: The Role of Liquidity. Journal of International Money and Finance, 83, 1-22; https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2018.01.004
    27. Hausmann, R., and U. Panizza. (2011‎‎). Redemption or Abstinence? Original Sin, Currency Mismatches and Counter Cyclical Policies in The New Millennium. Journal of Globalization and Development, ‎‎ 2(1), ‎‎ 1-35.
    28. Ho, T. K. (2005‎‎). Explaining the Fiscal Theory of Price Level Determination and Its Empirical Plausibility for Taiwan. Academia Economic Papers, ‎‎ 33, ‎‎ 241-277.
    29. Jiménez, C. I. G. (2011‎‎). Economics of U.S. Government Debt Accumulation, Submitted to The Graduate Faculty of the Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College in Partial Fulfillment of the Requirements for The Degree of Doctor of Philosophy in The Department of Agricultural Economics and Agribusiness.
    30. Khan, R. E. A., & Gill, A. R. (2009‎‎). Crowding Out Effect of Public Borrowing: A Case of Pakistan, MPRA Paper No. 16292, Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/16292/
    31. Laopodis, N.T. (2009). Fiscal Policy and Stock Market Efficiency: Evidence for theUnited States. Quarterly Review of Economics and Finance, 49, 633–650.
    32. Lee, U. (1997). Stock market efficiency and money supply: New international evidence. International Journal of Finance, 9, 635–649
    33. Lojsch, D. H., Rodriguez-Vives, M., & Slavik, M. (2011). The size and composition of government debt in the euro area (No. 132). ECB Occasional Paper.1-45.
    34. Majumder, A. M. (2007‎‎). Does public Borrowing Crowd-Out Private Investment? The Bangladesh Evidence. Policy Analysis Unit, Working Paper Series: WP 0708
    35. Miller, P. J. (1983‎‎). Higher deficit policies lead to higher inflation. Quarterly Review, (Win).
    36. Papadamou, S., Sidiropoulos, M., & Spyromitros, E. (2017). Does central bank independence affect stock market volatility?. Research in International Business and Finance, 42, 855-864.
    37. Ramey, G. and V. Ramey. (1995‎‎). Cross-Country Evidence on the Link between Volatility and Growth. American Economic Review, ‎‎ 85, ‎‎ 1138–51.
    38. Rawdanowicz, Ł., E. Wurzel and P., Ollivaud. (2011‎‎). Current Issues in Managing Government Debt and Assets. OECD Economics Department Working Papers, No. 923, OECD, Publishing. Http://Dx.Doi.Org/10.1787/5kg0kp6s6c0s-En
    39. Sargent, T.J. and Wallace, N. (1981‎‎). Some Unpleasant Monetarist Arithmetic. Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review, ‎‎ 5, ‎‎ 1–17.‎
    40. Sharpe William.F.(1964), Capital Asset Prices: A Theory of Market Equilibrium Under Conditions of Risk, Journal of Finance,19 , 3, 425-442
    41. Thomas, Jr. (2000). Money Banking and Economic Activity. Wiley and Sons.
    42. Umaru, A., Hamidu, A.A. and S., Musa. (2013‎‎). External Debt and Domestic Debt Impact on the Growth of the Nigerian Economy. International Journal of Educational Research, ‎‎ 1(2), ‎‎ 70-85.
    43. Williamson, S. D. (2018‎‎). Can the Fiscal Authority Constrain the Central Bank?. Journal of Economic ‎Dynamics and Control, 89, 154-172; https://doi.org/10.1016/j.jedc.2018.01.015.‎
    44. Woodford, M. (1994‎‎). Monetary Policy and Price Level Determinacy in a Cash-in-Advance Economy. Economic Theory, ‎‎ 4(3), ‎‎ 345–380.
    45. Woodford, M. (1995‎‎). Price Level Determinacy without Control of a Monetary Aggregate. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, ‎‎ 43, ‎‎1–46.