تحلیل حقوقی- اقتصادی نهاد سه گانه حسابرسی از منظر حاکمیت شرکتی

تحلیل حقوقی- اقتصادی نهاد سه گانه حسابرسی از منظر حاکمیت شرکتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی (ره) - نویسنده مسئول

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

نهادهای اقتصادی، با دریافت منابع از جامعه، قدرت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی قابل توجهی به دست می‌آورند و بنابراین انتظار می-رود که مدیران آن‌ها در مقابل جامعه، پاسخگو باشند. از دهه 1990، پیرو افزایش شکست‌های غیرمنتظره شرکت‌های بزرگ، توجه به حاکمیت شرکتی مطرح شد و نیاز به یک نهاد حسابرسی یکپارچه، شامل حسابرسان مستقل، حسابرسان داخلی و کمیته حسابرسی، احساس گردید.
در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، ضمن توصیف حاکمیت شرکتی و تبیین نهاد سه‌گانه حسابرسی در آن، به بررسی کارکرد و تحلیل اقتصادی این نهاد پرداخته شده است.
نتایج تحقیق، ایجاد و به کارگیری سه واحد حسابرسی پیش‌بینی شده در نظام حاکمیت شرکتی را بیان می‌کند. تحلیل اقتصادی نهاد حسابرسی، بیانگر کارکرد‌های متعددی برای آن می‌باشد که از جمله آن موارد، عبارت است از افزایش پاسخگویی مدیران، گزارشگری قابل اعتماد مالی و غیرمالی، افزایش شفافیت، کاهش عدم تقارن اطلاعاتیِ ذینفعان و مدیران و کاهش تقلب در شرکت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Legal and Economic Analysis of the Triple Audit Institution in terms of Corporate Governance

نویسندگان [English]

  • Mohammadreza pasban 1
  • nooshin madankar 2
1 Associate Professor, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabataba'i University
2 Ph.D. student of private law, Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

Economic institutions, by receiving resources from the community, are gaining significant economic, social and political power, and so their managers are expected to be accountable to society. Since the 1990 s, due to the increased unexpected failures of large companies, attention was drawn to corporate governance, and the need for a integrated auditing entity, including independent auditors, internal auditors, and the audit committee, was felt.
In this research, using descriptive-analytic method, in addition to describing corporate governance and explaining the tripartite audit entity in it, the function and the economic analysis of this subject has also been reviewed.
The research results express creation and implementation the tripartite audit entity that forecast in corporate governance. The economic analysis of the Audit Authority indicates several functions for which, among others, is increased accountability of managers, reliable financial and non-financial reporting, increased transparency, reduced information asymmetry of stakeholders and managers, and decreased fraud in the company.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inspection
  • Corporate governance
  • Internal Audit
  • External Audit
  • Audit Committee
  1. آژنگ، احمد؛ عظیمی، عابد. (1394). "بررسی نقش حسابرسان داخلی در مدیریت ریسک"، حسابرسی: نظریه و عمل، شماره 3 (5)، تهران.
  2. احمدپور، احمد؛ جعفری صمیمی، احمد؛ گل محمدی، حمزه. (1391). "تأثیر متغیرهای حاکمیت شرکتی بر ساختار سرمایه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، مجله مطالعات حسابداری و حسابرسی، سال اول، شماره 1، تهران.
  3. اعرابی، سیدمحمد؛ زارع، رحیم؛ مقدس، مسعود. (1390). "جایگاه اصول حاکمیت شرکتی در قانون تجارت ایران (بر اساس اصول سازمان همکاری اقتصادی و توسعه)"، مجله مجلس و پژوهش، سال هجدهم، شماره 65، تهران.
  4. امیرآزاد، حافظ؛ زینالی، مهدی؛ شاهی، رضا. (1393). "بررسی تاثیر مکانیزم های حاکمیت شرکتی بر گزینش اظهارنظر حسابرس"، دانش حسابرسی، سال چهاردهم، شماره 57، تهران.
  5. بابایی، ایرج. (1386). "مبانی نظری رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق"، دو فصلنامه حقوق و سیاست، دوره 9، شماره 23، تهران.
  6. بدری، احمد. (1387). "مبانی و ضرورت راهبری شرکتی"، همایش راهبری شرکتی بورس اوراق بهادار، تهران.
  7. بنویدی، مجید. (1385). "حاکمیت شرکتی"، مجله تازه های جهان بیمه، شماره 96، تهران.
  8. پاسبان، محمدرضا. (1394). حقوق شرکت های تجاری، تهران، انتشارات سمت.
  9. پورحسینی، جلیل؛ شریفی، صدیقه. (1391). "نیاز به گزارش حسابرسی داخلی برای ذینفعان خارجی در جهت بهبود حاکمیت شرکتی"، پژوهش حسابداری، شماره 4، تهران.
  10. جلالی، فاطمه. (1387). "حاکمیت شرکتی و حرفه حسابداری"، مجله حسابدار، شماره 196، تهران.
  11. حساس یگانه، یحیی. (1384). "مفاهیم حاکمیت شرکتی"، مجله حسابدار، شماره 167، تهران.
  12. حساس یگانه، یحیی. (1385). "حاکمیت شرکتی در ایران"، مجله حسابرس، شماره 32، تهران.
  13. حساس یگانه، یحیی؛ باغومیان، رافیک. (1384). "حاکمیت شرکتی و کیفیت گزارشگری مالی"، حسابدار رسمی، شماره 6، تهران.
  14. حساس یگانه، یحیی؛ معیری، مرتضی. (1387). "حاکمیت شرکتی، حسابرسی و کمیته حسابرسی"، مجله حسابدار، سال 23، شماره 200، تهران.
  15. حسینی، سیدمحمدرضا. (1397). "الزامات ناظر بر ارکان اداره و حسابرسی شرکت­های سهامی در چارچوب اصول حاکمیت شرکتی (مطالعه تطبیقی حقوق ایران، انگلستان و ایالات متحده)"، پژوهش­های حقوق تطبیقی، دوره 22، شماره 2، تهران.
  16. خلیفه سلطانی، سید احمد؛ نایب محسنی، شیدا؛ اسفندی، خدیجه. (1393). "حاکمیت شرکتی و تقلب"، ماهنامه بورس، شماره 111، تهران.
  17. خواجوی، شکراله؛ منفرد مهارلوئی، محمد. (1390). "ساز و کارهای داخلی و خارجی نظام راهبری شرکتی و خط مشی پرداخت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، فصلنامه بورس اوراق بهادار، سال چهارم، شماره 15، تهران.
  18. دارابی، رؤیا؛ پیری، مهناز. (1393). "بررسی تأثیر سازوکارهای نظام راهبری شرکتی بر کیفیت گزارشگری مالی"، پژوهشنامه اقتصاد و کسب و کار، سال 5، شماره 9، تهران.
  19. دارابی، رویا؛ رضائی جعفری، عاطفه. (1391). "تأثیر بندهای گزارش حسابرس مستقل بر شفافیت گزارش های مالی"، حسابداری مدیریت، دوره 5، شماره 13، تهران.
  20. سلیمانی، غلامرضا؛ مقدسی، مینا. (1393). "نقش کنترل های داخلی، حسابرسی داخلی و کمیته حسابرسی در بهبود نظام راهبری (حاکمیت) شرکتی"، مجله پژوهش حسابداری، شماره 12، تهران.
  21. سهرابی، لیلا؛ فلاح تفتی، زینب. (1393). "بررسی اصول حاکمیت شرکتی در نظام حقوقی ایران"، فصلنامه بورس اوراق بهادار، سال هفتم، شماره 25، تهران.
  22. سیداحمدی سجادی، سیدعلی. (1388). "نظریه نمایندگی در نظام راهبری شرکتی، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 4، تهران.
  23. صفرزاده، محمدحسین. (1393). "نقش ویژگی های حسابرس در بهبود کیفیت سود"، دانش حسابداری مالی، شماره 3، قزوین.
  24. طالب نیا، قدرت اله؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ شهسواری، منصوره. (1389). "بررسی تأثیر وجود کمیته حسابرسی بر جلب نظر سرمایه گذاران جهت سرمایه گذاری در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، حسابداری مدیریت، دوره 3، شماره 4، تهران.
  25. عباسی، مجید؛ کلانتری، الهام. (1393). "بررسی تاثیر نظام راهبری شرکتی بر دوگانگی وظیفه مدیرعامل؛ منتخب شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، فصلنامه روند، سال بیست و یکم، شماره های 65 و 66، تهران.
  26. کامیابی، یحیی؛ بوژمهرانی، احسان. (1395). "ویژگی های کمیته حسابرسی، کیفیت افشا و نسبت غیرموظف اعضای هیأت مدیره"، پژوهش های تجربی حسابداری، دوره 6، شماره 22، تهران.
  27. کاویانی، کوروش. (1386). "درآمدی بر تحلیل اقتصادی حقوق"، دو فصلنامه حقوق و سیاست، دوره 9، شماره 23، تهران.
  28. لقمانی، امیرهوشنگ. (1394). "حاکمیت شرکتی"، ماهنامه فن آوری سیمان، شماره 83، تهران.
  29. مرادزاده فرد، مهدی؛ فرزانی، حجت الله. (1389). "نقش کمیته حسابرسی در نظام راهبری شرکتی: بررسی تطبیقی"، مجله حسابدار، شماره 221، تهران.
  30. مکیان، سید نظام الدین؛ رئیسی، مهین. (1393). "تأثیر حاکمیت شرکتی بر عدم تقارن اطلاعاتی، مطالعه مورد: بازار بورس اوراق بهادار تهران"، پژوهش های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، سال چهاردهم، شماره چهارم، تهران.
  31. مهدوی، غلامحسین؛ علیزاده طلاتپه، وحید. (1394). "بررسی رابطه بین جاکمیت شرکتی و سطح افشای داوطلبانه در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، مجله پیشرفت های حسابداری دانشگاه شیراز، دوره هفتم، شماره اول، شیراز.
  32. ولی پور، هاشم؛ مرادی، جواد؛ پرویزپور، لیلا. (1394). "اثر عدم تقارن اطلاعاتی بر انتخاب سازوکارهای حاکمیت شرکتی"، پژوهش های تجربی حسابداری، سال پنجم، شماره 18، تهران.
    1. Beasley, M., & Carcello, J., & Hermanson, D. & Lapides, P. (2000). “Fraudulent Financial Reporting: Consideration of Industry Traits and Corporate Governance Mechanisms”, Accounting Horizons, vol. 14, no. 4, pp. 441-454.
    2. Bourne, Nicholas. (2013). “Bourne on Company Law”, USA, New York, Routledge.
    3. Calder, Alan. (2008). “Corporate Governance: A Practical Guide to the Legal Frameworks and International Codes”, United Kingdom: Kogan Page.
    4. Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance (CFACG; Cadbury Committee). (1992). Report of the Committee on the Financial Aspects of Corporate Governance. London: Gee and Co. Ltd.
    5.  Girasa, Roy. (2013). “Corporate Governance and Finance Law”, United Kingdom, Palgrave Macmillan.
    6. Greuning, Hennie van., & Bratanovic, Sonja Brajovic. (2009). “Analyzing Banking Risk, A Framework for Assessing Corporate Governance and Risk Management’, Washington, D.C: The World Bank.
    7. Hutchinson, Marion Ruth., & Zain, Mazlina Mat. (2009). “Internal Audit Quality, Audit Committee Independence, Growth Opportunities and Firm Performance”,  Corporate Ownership and Control, 7(2). pp. 50-63.
    8. Larcker, David F., &  Tayan, Brian. (2011). “Corporate Governance Matters: a closer look at organizational choices and their consequences”, Pearson Education, New Jersey.
    9. Lipman, Frederick D., & Lipman, L. Keith. (2006). “Corporate Governance Best Practices: Strategies for Public, Private, and Not-for-Profit Organizations”, United Kingdom: John Wiley & Sons.
    10. Mateescu, Ruxandra-Adriana. (2015). “Corporate Governance Disclosure Practices and their Determinant Factors in European Emerging Countries”, Accounting and Management Information Systems, 14(1), 170-192.
    11. McMullen D.A. (1996). “Audit Committee Performance: An Investigation of the Consequences Associated with Audit Committees, Auditing”, A Journal of Practice and Theory, Fall.
    12. OECD (1999). OECD Principles of Corporate Governance, Paris.
    13. Pacces, Alessio M. (2012). “Rethinking Corporate Governance The law and economics of control powers”, USA, New York: Routledge.
    14. Porter. Brenda A. (2008). “The Role of the Tripartite Audit Function in Securing Corporate Accountability”, Victoria University of Wellington, New Zealand.
    15. Ricci, Ornella. (2014). “Corporate Governance in the European Insurance Industry”, Hampshire, United Kingdom: Palgrave Macmillan.
    16. Ridley, Ann.(2011). Key facts: Company Law, United Kingdom, Hodder Education.
    17. Solomon, Jill., & Aris. (2004). Corporate Governance and Accountability, United Kingdom, John Wiley & Sons.
    18. Tabara, Neculai., & Ungureanu, Mihaela. (2012). “Internal Audit and its Role in Improving Corporate Governance Systems”, Annales Universitatis Apulensis Series Oeconomica, 14(1), 139-145.
    19. The UK Corporate Governance Code, )2016(. Financial Reporting Council.
    20. United Nations.(2006). United Nations Conference on Trade and Development: Guidance on Good Practices in Corporate Governance Disclosure. New York and Geneva.
    21. Vallabhaneni, S. Rao.(2008). Corporate management, governance, and ethics: best practices, New Jersey, John Wiley & Sons.
    22. Woods, Margaret., Kajüter, Peter., & Linsley, Philip. (2008). International Risk Management, UK, Elsevier