سازوکار ایفای تعهدات در معاملات بورس اوراق بهادار

سازوکار ایفای تعهدات در معاملات بورس اوراق بهادار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق دانشگاه علم و فرهنگ تهران

2 دانشجوی دانشگاه علم و فرهنگ تهران

چکیده

اعمال سیاست ها و قوانین کارآمد لازمه حیات اقتصادی بازار سرمایه است. شناخت حقوق و تعهدات اشخاص و نهادهای دخیل در بازار سرمایه، از ضروریات فعالیت در این بازار است. مسئولیت ایفای تعهدات ناشی از معاملاتِ بورس اوراق بهادار از مهمترین مسائل حوزه بازار سرمایه است که با تصویب مقررات و دستورالعمل های مختلف بر ابهام آن افزوده شده است؛ به طوری که کارگزار، اتاق پایاپای(شرکت سپرده گذاری مرکزی) و مشتری(اصیل) هرکدام به نوبه خود مسئول اجرای تعهدات شناخته شده اند. در این تحقیق به روش توصیفی و تحلیلی تلاش شده است با جستجو در منابع معتبر و با لحاظ قوانین و مقررات، تعهدات این اشخاص بررسی و نقش و ماهیت هر یک از آنها در تسویه معاملات بورسی تشریح شود. بطور خلاصه در ساختار تسویه معاملات؛ مسئولیت اصلی بر عهده مشتری قرار دارد و در صورت عدم انجام تعهد مشتری، کارگزار وی در قراردادهای حضوری به موجب «عقد ضمانت» و در قراردادهای آنلاین (که توسط اصیل منعقد می شود)، حسب نهاد «تعهد به فعل ثالث» مسئول اجرای تعهدات است، اتاق نیز با سازوکار شبکه سازی تسویه الزام آور به عنوان وکیل در تسویه معاملات فعالیت می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The mechanism of fulfilling obligations in stock market transactions

نویسندگان [English]

  • javad hoseanzadeh 1
  • saber alaei 2
1 Associate Professor of Law at the University of Science and Culture
2 Student of the University of Science and Culture
چکیده [English]

Applying effective policies and regulations is necessary economical life of the capital market. Understanding the rights and obligations of individuals and institutions involved in the capital market is one of the essential requirements for the activity in this market. Responsibility for fulfilling obligations arising from stock exchange transactions is one of the most important issues in the field of the capital market, which was added to the ambiguity by adopting various regulations and instructions, so that the broker, clearing house (the central depository company) and the customer (genuine person) each one are known in different places Responsible for fulfilling obligations. In this research, we have tried with descriptive and analytical method by searching the authoritative sources and rules regarding all three responsible persons in terms of research constraints and describe the nature and responsibility of each of these institutions in settlement of exchange transactions. In short, in the transactions settlement structure, the clearing house, broker and genuine person, each are responsible for settling the deals; the main responsibility is with the customer. In the event of non-fulfillment of the customer's obligation, his/her broker is liable for performance of the obligations in the contracts in person on the basis of a warranty contract and in online contracts (made by the genuine person) under the ‘’contract of commitment to act third-party ’’, The clearing house operates as agent with the mechanism of binding payments netting.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Settlement
  • Broker
  • clearing house
  • commitment to act third-party
  • ابراهیمی، مریم (1395)، حقوق نقل وانتقالات سهام در بورس، چاپ اول، شهر دانش، تهران
  • اسدی نژاد سید محمد، امیرپور، اکبر(1389)، «بررسی حقوقی فعالیت ها و خدمات نهادهای مالی در بازار سرمایۀ ایران»، حقوق اسلامی، شماره 24، تهران
  • ایزانلو، محسن(1386)، «تعهد به فعل ثالث»، فصلنامه حقوق، سال37، شماره 1، تهران
  • حسین زاده، جواد (1391)، قرارداد اختیار معامله (بررسی حقوقی وفقهی)، پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی، چاپ اول، تهران
  • حسین زاده، جواد، معبدی، دانا، حسین خانی،محمد(1395) ماهیت حقوقی حساب ودیعه در معاملات مشتقه مالی، دیدگاهای حقوق قضایی، شماره های 75 و76، تهران
  • حسین سوهانی، مرتضی شهیدی(1393)، تحلیل حقوقی معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران، انتشارات بورس، چاپ اول، تهران
  • جعفری خسروابادی، نصرالله، شهیدی، سید مرتضی (1396)، «ماهیت فقهی حقوقی کارگزاری در معاملات بورسی»، دوفصلنامۀ دانشنامه حقوق اقتصادی، شماره 12، مشهد
  • ستوده تهرانی، حسن، (1387)، حقوق تجارت، جلد چهارم، چاپ هشتم، دادگستر، تهران
  • سلطانی محمد1396، حقوق بازار سرمایه، چاپ سوم، انتشارات سمت ، تهران
  • شهید ثانی1410، عاملی، زین الدین بن علی، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (المحشی_کلانتر)، جلد چهارم، کتابفروشی داوری، چاپ اول، قم
  • شرکت سپرده گذاری مرکزی، کتابچه راهنمای صندوق تضمین تسویه1394، تهران https://www.csdiran.com /Content/pages/documents/sgf-intro.pdf
  • طباطباعی یزدی (1410ه ق)، سید محمد کاظم، العروه الوثقی، ج2، چاپ اول، قم،
  • عبدی پور، ابراهیم، (2015)، حقوق تجارت، جلد چهار، پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه، قم
  • فریدون، محدثه، امینی، مهدی، (1392)، رد مالک در معاملات فضولی اوراق بهادار و آثار آن، فصلنامه بورس اوراق بهادر، شماره 23، تهران
  • قنواتی، جلیل و تفرشی، عیسی(1380)، «رابطه نهاد نمایندگی با حق العمل کاری، عاملی و دلالی»، مجله مجتمع آموزش عالی قم، سال سوم شماره 11، قم
  • قنواتی جلیل، رجبی عبدالله، 1396، بررسی ضرورت رفع ابهام از قرارداد، دانش حقوق مدنی، شماره دوم، مشهد
  • کاتوزیان، ناصر(1392)، حقوق مدنی ، درسهایی از عقود معین، جلد دوم، چاپ بیستم، گنج دانش، تهران
  • کاتوزیان، ناصر (1391)، مسئولیت مدنی، الزامهای خارج از قرارداد، جلد اول، چاپ یازدهم، انتشارات دانشگاه تهران
  • کاتوزیان، ناصر (1391)، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، چاپ دوم ، شرکت سهامی انتشار ، تهران
  • کاتوزیان، ناصر، (1380)، عقود معین، ج4، چاپ چهارم،شرکت سهامی انتشار، تهران
  • معبدی، دانا(1393)، مبانی،ساختار و عملکرد شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه با تأکید بر نهاد پایاپای، صندوق تضمین و نظام ودیعه، پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد حقوق گرایش حقوق خصوصی، دانشگاه علم و فرهنگ
  • معرفی اجمالی بازار سرمایه ایران، 1395، شرکت سپرده گذاری مرکزی، https://ir31.uploadboy.com
  • محسنی، محمدرضا (1394)، «سمات پیشگام در ارائه خدمات به ذی نفعان بازار سرمایه ایران»، صنعت و توسعه ، شماره93، تهران
  • A glossary of terms used in payments and settlement systems, Committee on Payment and Settlement Systems, March (2003), revised editions published July 2001 and March 2003, ©Bank for International Settlements 2003, available at: www.bis.org/cpmi/glossary_030301
  • Bliss, R., & Papathanassiou, C., (2006), "Derivatives Clearing, Central Counterparties and Novation: The Economic Implications", available at: https://www. researchgate net/publication/251899149
  • Chamorro-Courtland, Christian, (2016), "Collateral Damage: The Legal and Regulatory Protections for Customer Margin in the U.S. Derivatives Markets", William & Mary Business Law Review, Volume 7 | Issue 3 Article 2
  • Chamorro-Courtland, Christian, (2012), "The Trillion Dollar Question: Can a Central Bank Bail Out a Central Counterparty Clearing House Which is "Too Big to Fail"?", Brooklyn Journal of Corporate, Financial & Commercial Law, Volume 6, Issue 2 Article 3
  • Chamorro-Courtland, Christian, (2010), Counterparty Substitution in Central Counter party (CCP) Systems, Banking & Finance Law Review 517, Electronic copy available at: http://ssrn.com/abstract=1710485
  • EuroCCP, Self-assessment against the CPMI-IOSCO Principles for Financial Market Infrastructures, dated April 2012 Issuing Department: Legal & Compliance First date of issue, available at:  http: www.euroccp.com/sites /default/files/annual _ report_2012_final _0.pdf
  • James Simon, (2013), the Law of Derivatives, LLP Reference Publishing.
  • Lees Allen, Julia; (2012) Derivatives Clearing House and Systemtic Risk: A Bankruptcy And Doddfrank Analysis, Standford Law Review, vol 1.
  • Lofton, Todd, (2005) Getting Started in Futures, John Wiley & Sons
  • Geva, Benjamin, (1999), The Clearing House Arrangement, Canadian Business Law Journal Volume 19
  • "Glossary of terms related to payment, clearing and settlement systems", ECB (European central bank). (2009), available at: https://www.ecb.europa.eu
  • Gopta S. L, (2006), Financial Derivatives Theory Concepts and Problems, Prentice-Hall of India Private Limited
  • Report on netting schemes, Prepared by the Group of Experts on Payment Systems of the central banks of the Group of Ten countries, Basle, February 1989, available at: www.bcu.gub.uy/Sistema
  • Stejgerwald, Robert.S, (2013), Understanding Derivatives: Markets and Infrastructure Central Counterparty Clearing. available at: www.chicagofed.org
  • Service Description SIX x-clear Ltd, (2016), "CCP Clearing Services for Equity Transactions for Members on SECOM", available at: xcl-800-e.doc