شناسایی و رتبه بندی شاخص های اثرگذار بر کیفیت صورتهای مالی با استفاده از تکنیک فرآیند تحلیل شبکه‌ای

شناسایی و رتبه بندی شاخص های اثرگذار بر کیفیت صورتهای مالی با استفاده از تکنیک فرآیند تحلیل شبکه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حسابداری - دانشکده مدیریت و حسابداری - دانشگاه علامه طباطبائی - تهران - ایران

2 مدیر گروه حسابداری - دانشکده مدیریت و حسابداری - دانشگاه علامه طباطبائی - تهران - ایران

3 گروه مدیریت صنعتی - دانشکده مدیریت و حسابداری - دانشگاه علامه طباطبائی - تهران - ایران

چکیده

هدف این پژوهش، تعیین شاخص‌های اثرگذار برکیفیت صورتهای مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و رتبه بندی آنها می باشد. برای دستیابی به این هدف ابتدا با مطالعه مبانی نظری و پیشینه پژوهش و همچنین مصاحبه با خبرگان، مجموعه ای از مولفه ها و شاخص های اثرگذار بر کیفیت صورتهای مالی شناسایی شدند و سپس با اجرای دلفی فازی و نظرخواهی از خبرگان آن دسته از شاخص‌های اثرگذار بر کیفیت صورتهای مالی که از اجماع نظر خبرگان برخوردار بود شناسایی گردید. پس از آن به منظور تعیین بار عاملی هر یک از شاخص ها، از تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. در نهایت با انجام فرآیند تحلیل شبکه ای وزن هر یک از شاخص ها در تاثیرگذاری آنها بر کیفیت صورتهای مالی تعیین گردید.
نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی نشان می دهد شاخص های "ارزش پیش‌بینی کنندگی"، "ارتباط ارزشی سود" و "پایداری سود" زیر مجموعه مولفه "مربوط بودن" و شاخص های "محافظه کاری"، "کیفیت اقلام تعهدی"، "هموارسازی سود"، "نزدیک به نقد بودن سود" و"بی‌طرفی" زیرمجموعه مولفه "ارائه صادقانه" شاخص های نهایی اثر‌گذار بر کیفیت صورتهای مالی می باشند. همچنین نتایج حاصل از فرآیند تحلیل شبکه‌ای نشان می‌دهد شاخص های "ارزش پیش بینی کنندگی" و "کیفیت اقلام تعهدی" به ترتیب با وزن های 29% و 17% بیشترین اثرگذاری بر کیفیت صورتهای مالی را دارند و سایر شاخص ها در اولویتهای بعدی قرار می گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying and Ranking Effective Financial Statements Quality Indexes Using Analytic Network Process

نویسندگان [English]

  • Ghasem Bolo 1
  • Jafar Babajani 2
  • Maghsoud amiri 3
  • Iraj Davanipour 1
1 Accounting - Management and Accounting - Allameh Tabataba’i University- Tehran - Iran
2 Accounting - Management and Accounting - Allameh Tabataba’i University - Tehran - Iran
3 Industrial Management,Management and Accounting ,Allameh Tabataba’i University - tehran - iran
چکیده [English]

The aim of this survey is identifying effective indexes of financial statements quality for companies listed in Tehran Exchange and also ranking those indexes. To achieve this aim, firstly by studying research literature review and theoretical background and also expert interview, a collection of indexes related to quality of financial statements were identified and then by use of questionnaire and performing Fuzzy Delphi method we have identified those quality indexes which have expert consensus about their effect on quality of financial statements. After that by using confirmatory factor analysis, we recognize those indexes which have significant effect on quality of financial statements. Lastly by use of analytic network process we have measured the relative weight of each of those indexes about their effect on quality of financial statements.
Results show that “predictability value”, “value-relevance of earning” and “earning consistency” as indexes related to “relevance” component and “conservatism”, “accruals quality”, “earning smoothness”, “closeness of earning to cash” and “unbiasedness” as indexes related to “faithful representation” component are significant effective financial reporting quality indexes. Results of analytic network process show that “predictability value” and “accruals quality” respectively with weight of 29% and 17% have the greatest effect on the quality of financial statements and other indexes are on the next priorities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financial Statements Quality
  • Financial Statements Quality Indexes
  • Ranking Financial Statements Quality Indexes
  1. آقایی، محمد علی و موسوی شیری، سید محمود. (1384). " خصوصیات کیفی مطلوب روشهای اندازه گیری از دید استفاده کنندگان ایرانی"، دو ماهنامه دانشور رفتار، شماره 24، تهران، صص 104-81.
  2. آقایی، محمد علی؛ انواری رستمی، علی اصغر؛ احمدیان، وحید و منظری توکلی، قاسم (1392). "رتبه بندی ویژگیهای کیفی اطلاعات حسابداری بر اساس دیدگاه تهیه کنندگان، حسابرسان و استفاده کنندگان صورت‌های مالی: کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)"، فصلنامه مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 11، شماره 38، صص 27-1.
  3. اثنی عشری، حمیده؛ حجازی، رضوان و مجتهد زاده، ویدا (1393). "طراحی مدل سنجش کیفیت اطلاعات حسابداری"، مجله پژوهشهای حسابداری مالی، سال 6، شماره 20، صص 94-75.
  4. ببی، ارل. (1384). روش های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه رضا فاضل، تهران، انتشارات سمت.
  5. دلاور، علی. (1383). مبانی نظری و عملی پژوهش، تهران، انتشارات رشد.
  6. عزیزپور شیرسوار، محسن. (1395). "ارتباط بین کیفیت حسابرسی و کیفیت گزارشگری مالی" ماهنامه پژوهشهای مدیریت و حسابداری، 25، صص 105-88.
  7. نیکومرام، هاشم و بادآور نهندی، یونس. (1388). "تبیین و ارائه الگویی برای تعیین و ارزیابی عوامل موثر بر انتخاب کیفیت گزارشگری مالی در ایران". فراسوی مدیریت، سال دوم، شماره 8، صص187-141.
  8. یزدی مقدم، جعفر؛ اولیاء، محمد صالح و بندریان، رضا. (1397). " شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر موفقیت تجاری سازی فناوری با استفاده از روش دلفی فازی و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)". مهندسی صنایع و مدیریت شریف، دوره 1-34، شماره 2/2.
  9. Abdelghany, K. E. (2005). "Measuring the Quality of Earning", Managerial Auditing Journal, Vol. 20, No.9, pp. 1001-1015.
  10. Akeju, B. J. and Babatunde, A. A. (2017) “Corporate Governance and Financial Reporting Quality in Nigeria” International Journal of Information Research and Review, February, 2017,pp.749-753.
  11. Barth, M. E., Landsman, W. R., and Lang, M. H. (2008). “International Accounting Standards and Accounting Quality”, Journal of Accounting Research, 46,467-498.
  12. Beuselinck, C. & Manigart, S. (2007). “Financial Reporting Quality in Private Equity Backed Companies: The Impact of Ownership Concentration”, Small Business Economics, 29, 261-274.
  13. Cheng, J. H. , Lee, C. M. , & Tang, C. H. (2009). "An application of fuzzy Delphi and  fuzzy AHP on evaluating wafer supplier in semiconductor  industry", WSEAS Transactions on Information Science and Applications,6(5),756-767.
  14. Cohen, A. (2004). “Financial Reporting Quality Choice: Determinants and Consequences”, A Dissertation, Northwestern University.
  15. Defond, M., Zhang, J. (2014). “A Review of Archival Auditing Research”, Journal of Accounting and Economics, 58, 275-326.
  16. Francis, J., LaFond, R., Olsson, P. & Schipper, K. (2004). "Cost of Equity and Earnings Attributes". The Accounting Review, 79(4), 967-1010.
  17. Gafarov, T. (2009). Financial Reporting Quality Control for Internal Control Implementation. Doctoral Thesis, Brno University.
  18. Gaio, C. (2010). The relative importance of firm and country characteristics for earnings quality around the world. European Accounting  Review,  19(4),693-738. 
  19. Habibi, A., Firuzi Jahantigh, F. and Sarafrazi, A. (2015). “Fuzzy Delphi Technique for Forecasting and Screening Items”, Asian Journal of Research in Business Economics and Management, vol. 5, No.2, pp. 130-143.
  20. Hsu, Yu-Lung;  Cheng-Haw  Lee,  B.  Kreng.  (2010).  “The  application  of  Fuzzy Delphi Method and Fuzzy AHP in lubricant regenerative technology selection”, Expert Systems with Applications, Vol. 37, pp. 419-425
  21. Hudack, Lawrence R., and Mcallister, John P. (1994). “An investigation of the FASB s Application of its Decision Usefulness Criteria”, Accounting Horizons, 8(3), pp. 1-18.
  22. Karamdar Mezerji, S., Abbaszadeh, M. R., Vadiei, M. H. and Jabbari, M. (2013). “The Relationship between Accounting Information Quality with Discretionary Accruals and Stability of Earning”, Interdisciplinary Journal of contemporary Research in Business, vol. 5, No. 7, pp. 105-112.
  23. Kythreotis, A. (2014). “Measurement of Financial Reporting Quality Based on IFRS Conceptual Framework `s Fundamental Qualitative Characteristics”, European Journal of Accounting, Finance and Business, 2(3), PP. 4-29.
  24. Mazzioni, S and Klann, R. C. (2018). "Aspects of the quality of accounting in the international context", Review of Business Management, p.92-111.
  25. Maritan, d. (2014). “Practical Manual of Quality Function Development”, Springer Publisher.
  26. Mbobo, E. M. and Ekypo, N. B. (2016). “Operationalizing the Qualitative Characteristics of Financial Reporting”, International Journal of Finance and Acconting, 5(4), pp.184-192.
  27. McDaniel, L., Martin, R. & Maines, L. (2002). “Evaluating Financial Reporting Quality: the Effects of Financial Expertise vs. Financial Literacy” The Accounting Review, 77, 139-167.
  28. Nur Afiah, N., Rahmatika, D. N. (2014).“Factors Influencing the Quality of Financial Reporting and its Implications on Good Corporate Governance”, International Journal of Business, Economics and Law, Vol. 5, Issue 1. pp.111-121.
  29. Saaty, T.L., 2016. “Decision Making in complex environment: Analytic Network  Process with Dependence and  Feedback”,  RWS Publications, University of Pittsburg, U.S.A., 370.
  30. Schipper, K and Vincent, L. (2003). “Earning Quality”. Accounting Horizons, 17, 97-110.
  31. Suadiye, G. (2017).”Does Mandatory IFRS Adoption Improve Financial Reporting Qality? Empirical Evidence from an Emerging Economy”, European Journal of Business and Social Sciences, Vol. 6, No. 05, pp.63-80.
  32. Walker, M., Christensen, H. B., Lee, E. and Zeng, C. (2015). “Incentives or Standards: What Determines Accounting Quality Changes Around IFRS Adoption?”, European Accounting Review, 24, 31-69.
  33. Wan, H. (2018). "An Empirical Assessment of Alternative Discretionary Accrual Models: Evidence from Earning Restatements", Accounting and Finance Research, Vol. 7, No. 4.
  34. Yurisandi, T. and PuspitasarI, E. (2015).”Financial Reporting Quality- Before and After IFRS Adoption Using NiCE Qualitative Characteristics measurement”, Social and Behavioral Sciences, 211, PP. 644-652.