بررسی تأثیر حسابداری‌ذهنی بر سازگاری مالیاتی حسابرسان خوداشتغال در حضور برخی عوامل میانی

بررسی تأثیر حسابداری‌ذهنی بر سازگاری مالیاتی حسابرسان خوداشتغال در حضور برخی عوامل میانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران.

2 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران

3 استاد گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران

چکیده

ههدف از انجام تحقیق کاربردی حاضر، بررسی تاثیر حسابداری ذهنی بر سازگاری مالیاتی حسابرسان خوداشتغال در حضور عوامل سواد مالی، وجدان کاری، مشوق‌های مالیاتی و فرارمالیاتی است. در این تحقیق از پرسشنامه استاندارد اولسن و همکاران (2018) با آلفای کرونباخ 0.93 استفاده شده است که توسط 150 نفر از حسابرسان خوداشتغال فعال در انجمن حسابرسی ایران تکمیل شد. همچنین داده‌های بدست آمده با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. نتایج نشان داد که میزان تاثیر حسابداری ذهنی بر پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و مالیات ‌بردرآمد به ترتیب برابر با 78 و 45 درصد می‌باشد. میزان تاثیر سواد مالی، وجدان کاری، مشوق‌های مالیاتی و فرارمالیاتی بر پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و مالیات‌بردرآمد به ترتیب به میزان 44 و 69 درصد قابل پیش‌بینی می‌باشد. شدت رابطه حسابداری ذهنی و پرداخت مالیات ارزش‌افزوده 289/0 بوده است. همچنین شدت رابطه حسابداری ذهنی و پرداخت مالیات بردرآمد برابر با 192/0 بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of Mental Accounting on tax compliance of self-employed auditors in the presence of some intermediate factors

نویسندگان [English]

  • zahra kohandel 1
  • Ghodrat Allah Talebnia 2
  • hashem nikomaram 3
1 Ph.D. Student Accounting ,Faculty of management and Economics ,Science and Research Branch ,Islamic Azad University ,Tehran ,Iran
2 Associate professor accounting science and research branch islamic azad university tehran iran
3 3Professor ,Department Of Accounting , Faculty of management and Economics ,Science and Research Branch ,Islamic Azad University ,Tehran ,Iran
چکیده [English]

The purpose of the this applied research is to investigate the effect of mental accounting on the tax adjustment of self-employed auditors in the presence of financial literacy factors, work conscience, tax incentives and tax evasion. In this study, Olsen et al. (2018) standard questionnaire with the of Cronbach’s alpha reliability (0.93) was completed by 150 self-employed auditors who are active in the Iranian Audit Association. The obtained data were also analyzed using smart PLS software. The results showed that the effect of mental accounting on VAT and income tax payments is 78 and 45 percent, respectively. The effect of financial literacy, work conscience, tax incentives and tax evasion on VAT payments and income taxes can be predicted at 44% and 69%, respectively. The intensity of the relationship between audit and payment of value added tax was 0.289. Also, the intensity of the relationship between mental accounting and income tax payment was 0.192.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "tax payment"
  • "self-employed auditors"
  • "mental accounting"
  • "tax evasion"
  • "financial literacy"
  1. ابراهیمی فهیمه، زهرا نجفی، (1399)." نقش حسابداری ذهنی در رفتارمالیاتی خویش فرمایان (مورد مطالعه: مؤدیان حقیقی استان فارس)"، دوفصلنامه علمی حسابداری ارزشی رفتاری، دورۀ 5، شمارۀ 9.
  2. امیدی­پور رضا، پژویان جمشید، (1396). "فرار مالیاتی در پایه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی در ایران"، فصلنامۀ اقتصاد مالی، دورۀ 11، شمارۀ 39.
  3. امین­­خاکی علیرضا، (1390). "برآورد فرار مالیاتی و عوامل تعیین‌کننده آن در اقتصاد ایران"، پایان نامۀ مقطع دکتری، استاد راهنما: محمدتقی گیلک حکیم­آبادی، سعید کریمی پتانلار، دانشگاه مازندران.
  4. پارسایی منا؛ ملانظری مهناز، (۱۳۹۸). "نقش حسابداری ذهنی در تصمیمات بودجه‌بندی سرمایه‌ای"، حسابداری مدیریت، دوره ۱۲، شماره ۱، صص ۱۸-۱.
  5. خواجوی شکراله، کرمشاهی بهنام، (1397). "پدیدار شناسی نقش نگرش فردی بر اخلاق مالیاتی و تمکین مالیاتی". فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری. ۳ (۵) :۱۸۷-۲۰۸.
  6. دیانتی­دیلمی زهرا، حنیفه­زاده محمد، (1394). "بررسی سطح سوادمالی خانواده­های تهرانی و عوامل مرتبط با آن"، فصلنامه علمی پژوهشی دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، دورۀ 8، شمارۀ 26.
  7. رضایی ابراهیم، (1388). "نقش مشوق ها و نرخ های مؤثر مالیاتی در پویایی­های سرمایه­گذاری: رویکرد کلان اقتصادی"، فصلنامه تخصصی مالیات، دوره 1، شماره 7، (55).
  8. سعیدی علی، فرهانیان محمدجواد، (1394). "مبانی اقتصاد و مالی رفتاری"، انتشارات بورس.
  9. صالحی مهدی، زمانی­مقدم سمانه، لطفی افسانه، (1395)، "بررسی ارتباط بین سبک­های تفکر در مدیران مالی و اجتناب از پرداخت مالیات شرکت­ها"، پژوهشنامه مالیات، شمارۀ 30.
  10. طالب­نیا قدرت الله، شیخ­حسنی علی، (1386). "بررسی مقایسه­ای قانون مالیات­های مستقیم با قانون پیشین در بخش­های مشاغل مستغلات و حقوق کارکنان"، فصلنامه حسابرس، دورۀ 10، شمارۀ 26.
  11. قلی­پور حسین، روحی­خلیلی مهدی، (1392). "بررسی رابطه بین رفتار شهروندی سازمانی کارکنان مالیاتی و تمکین مالیاتی مؤدیان"، پژوهشنامه مالیات، شماره 19، (67).
  12. کهن­دل زهرا، طالب­نیا قدرت­اله، (1398). "مروری بر نقش انواع تمایلات ذهنی موثر بر نقص­های حرفه­ای حسابرسان"، کنفرانس بین­المللی تحقیقات کاربردی در اقتصاد حسابرسی و مدیریت پاریس (ICARAEM2019)، دورۀ 4.
  13. کیان علیرضا، پورحیدری امید، کامیابی یحیی، (1396). "بررسی تأثیر حسابداری ذهنی بر رفتار سرمایه‌گذاران از دیدگاه گزارشگری مالی"، پژوهش های حسابداری مالی، دورۀ 9، شمارۀ 2.
  14. کیان علیرضا، پورحیدری امید، کامیابی یحیی، (۱۳۹۷). "بررسی رفتار مدیران در بکارگیری حسابداری ذهنی در گزارشگری صورت سود و زیان"، مطالعات تجربی حسابداری مالی، شمارۀ ۵۸.
  15. موسوی­جهرمی یگانه، طهماسبی­بلداجی فرهاد، خاکی نرگس، (1388). "فرار مالیاتی در نظام مالیات بر ارزش افزوده: یک مدل نظری"، فصلنامه تخصصی مالیات، دوره 1، شمارۀ (5).
  16. Antonides, G., & Ranyard, R. (2018). “Mental accounting and economic behavior”. In R. Ranyard (Ed.), Economic Psychology (pp. 123–138). Hoboken, NJ: Wiley.
  17. Antonides, G., de Groot, M. I., & van Raaij, F. W. (2011). Mental budgeting and the management of household fnance. Journal of Economic Psychology, 32, 546–555. https://doi.org/10.1016/j.joep.2011/04/001
  18. Barth, M. E., Beaver, W.H. and Landsman, W.R. (2001). The Relevance of the Value Relevance Literature for Financial Accounting Standard Setting another View. Journal of Accounting and Economics, Vol. 31, Pp. 77-104
  19. Chambers, V., & Curatola, A. P. (2012). Could increasing the frequency of estimated tax payments decrease delinquency rates among the self-employed? Advances in Taxation, 20, 1–28.
  20. Chambers, V., & Spencer, M. (2008). “Does changing the timing of a yearly individual tax refund change the amount spent vs. saved?”, Journal of Economic Psychology, 29, 856–862. http://doi.org/10.1016/j.joep.2008.04.001
  21. Cramer, J. S., Hartog, J., Jonker, N., & Praag, C. M. Van. (2002). “Low risk aversion encourages the choice for entrepreneurship: An empirical test of a truism”. Journal of Economic Behavior & Organization, 48.
  22. Feldman, N. E. (2010). “Mental accounting effects of income tax shifting”. Review of Economics and Statistics, 92, 70–86. http://doi.org/10.1162/rest.2009.11892
  23. Fochmann M., Wolf N., (2015). Mental Accounting in Tax Evasion Decisions – An Experiment on Underreporting and Overdeducting, University of Hannover, Arqus Pub.
  24. Kahneman, D., & Tversky, A. (2008). “Choices, values, and frames”. American Psychologist, 39. http://doi.org/10.1037/0003-066X.39.4.341
  25. Kirchler E., Gangl K., Barbara H. Eva H., (2019). The Relationship Between Austrian Tax Auditors and Self-Employed Taxpayers: Evidence From a Qualitative Study, Front Psychol. 2019; 10: 1034.
  26. Kirchler, E. (2017). “The economic psychology of tax behavior”. Cambridge: Cambridge University Press.
  27. Klemm Alexander.(2008).”Effective Average Tax Rates for Permanent Investment”, IMF Working Paper.
  28. Kleven, H. J., Knudsen, M. B., Kreiner, C. T., Pedersen, S., & Saez, E. (2011). “Unwilling or unable to cheat? Evidence from a tax audit experiment in Denmark”. Econometrica, 79, 651–692.
  29. Lusardi, A. & Mitchel, O. S. (2013). “The Economic Importance of Financial Literacy: Theory and Evidence”. Center for Research on Pensions and Welfare Policies, CeRP Working Papers No. 134/13, P: 4-51.
  30. Muehlbacher, S., & Kirchler, E. (2013). “Mental accounting of self-employed taxpayers: On the mental segregation of the net income and the tax due”. FinanzArchiv, 69, 412–438.
  31. Muehlbacher, S., Hartl, B., & Kirchler, E. (2017). Mental accounting and tax compliance: Experimental evidence for the effect of mental segregation of tax due and revenue on compliance. Public Finance Review, 45, 118-139. https://doi.org/1091142115602063/10/1177
  32. (2014). “Consumption tax trends 2014. Paris”: OECD Publishing.
  33. Olsen, J., Kasper, M., Kogler, C., Muehlbacher, S., Kirchler, E., (2018). “Mental accounting of income tax and value added tax among self-employed business owners”, Journal of Economic Psychology, doi:
  34. Ozkan, M., & Ozkan, O. (2020). Financial evaluation of mental accounting. Journal of Accounting, Finance and Auditing Studies, 6(1), 86-118.
  35. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). “Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies”. Journal of Applied Psychology, 88, 879–903.
  36. Thaler, R. (2008). Savinys, fungibility, and mental Accouts. in lowenstein, G. and Elster, s. J., Choice Over Time.
  37. Trotman, K, Tan, H, Ang, N. (2011), Fiftyyear overview of judgment and decisionmaking research in accounting, Accounting& Finance51, 278-360.
  38. Wenzel, M. (2005). “Motivation or rationalisation? Causal relations between ethics, norms and tax compliance”. Journal of Economic Psychology, 26, 491–508.
  39. Yalcin, K.C., Tatoglu,E., Zaim,S. (2016).Developing an instrument for measuring theeffects of heuristics on investmentdecisions. Kybernetes, Vol. 45 Issue: 7, 1052-1071