رویکرد اقتصاد رفتاری به بازار سرمایه با تأکید بر فرضیه بازار تطبیقی

رویکرد اقتصاد رفتاری به بازار سرمایه با تأکید بر فرضیه بازار تطبیقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز.

2 کارشناسی ارشد، گروه توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری تخصصی اقتصاد مالی، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز

چکیده

در این پژوهش به بررسی رفتار و روند قیمت‌ها در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس دیدگاه اقتصاد رفتاری پرداخته‌شده است. در این راستا فرضیه بازار تطبیقی به‌عنوان جانشین فرضیه کلاسیک بازار کارا مورد تحلیل واقع شده است. برای این منظور از داده‌های شاخص 50 شرکت برتر بورس به‌عنوان نماینده‌ای از کل بازار در دوره زمانی دی‌ماه 1387 تا تیرماه 1397 بر اساس قیمت‌های پایانی روز بهره گرفته شده است. در راستای آزمودن فرضیه بازار تطبیقی، ابتدا به بررسی کارایی بازار با بهره‌گیری از آزمون‌های BDS، شکست ساختاری و ریشه واحد مبادرت ورزیده شده است. افزون بر آن از آزمون نسبت واریانس چندگانه برای آزمون نمودن فرضیه بازار تطبیقی استفاده‌شده است. نتایج نشان می‌دهد که در دوره موردمطالعه، نه‌تنها بازار رفتاری کارا از خود نشان نداده است، بلکه نتایج آزمون BDS نیز رفتار غیرخطی سری زمانی را تأیید نموده است. مضاف بر این آزمون نسبت واریانس چندگانه فرضیه بازار تطبیقی را مورد تأیید قرار داده است. این امر نشان می‌دهد که حداقل در برخی بازه‌های زمانی امکان پیش‌بینی روند قیمت‌ها و کسب بازدهی بیش از بازدهی بازار محقق بوده است. همچنین تصور فعالان بازار به‌عنوان یک مجموعه همگن، که از اصول فرضیه بازار کارا است، برداشتی غیر صحیح می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Behavioral Economics Approach to Capital Market with Emphasis on Adaptive Market Hypothesis

نویسندگان [English]

  • Seyed Kamal Sadeghi 1
  • Mostafa Raeisi Sarkandiz 2
  • Robabeh Bahlouli 3
1 Department of Economic Development and Planning, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Department of Economic Development and Planning, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Department of Economics, Faculty of Economics and Management, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

This study investigates the behavior and trend of prices in the Tehran Stock Exchange based on the behavioral economics perspective. In this regard, the Adaptive market hypothesis has examined as a substitute for the classical efficient market hypothesis. For this purpose, the index data of the top 50-companies were used as a representative of the total market from January 2008 to July 2018 based on the daily closing prices. To test the Adaptive Market Hypothesis, in the first step, the market performance evaluated using BDS, structural breaks, and unit root tests. Besides, the multiple variance ratio tests used to test the Adaptive market hypothesis. The results have shown that not only the market did not perform efficiently during the study period, but the BDS test results also confirmed the nonlinearity of the time series. The addition, the multiple variance ratio tests confirm the adaptive market hypothesis. This indicates that at least in some periods, it has been possible to predict price trends and gain exceed returns. It is also incorrect to conceive of market actors as a homogeneous set which is the principle of the efficient market hypothesis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Price behavior in the market
  • Efficient market hypothesis
  • Adaptive market hypothesis
  • Tehran Stock Exchange
  1. باقری، شقایق (1396)، «آزمون فرضیه بازار تطبیقی در بورس اوراق بهادار تهران»، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی.
  2. جهاندیده، محمدتقی (1394)، مدل­سازی مشتقه­های مالی. مرکز نشر دانشگاه صنعتی اصفهان، چاپ اول، اصفهان.
  3. خواجوی، شکراله و هادی عبدی طالب بیگی (1395)، «تجزیه و تحلیل تجربی ابعاد فرکتال بر شاخص بازده نقدی و قیمت سهام شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، سال پنجم، شماره 18، صص 79-93.
  4. دانیالی ده حوض، محمود و حسین منصوری (1391)، «بررسی کارایی بورس اوراق بهادار تهران در سطح ضعیف و اولویت بندی عوامل مؤثر بر آن»، فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی (رویکرد اسلامی-ایرانی)، سال دوازدهم، شماره 47، صص 71-96.
  5. سلیمی فر، مصطفی و زهرا شیرزور (1389)، «بررسی کارایی اطلاعاتی بازار بورس به روش آزمون نسبت واریانس»، مجله دانش و توسعه، سال هجدهم، شماره 31، صص 29-59.
  6. عظیمی، جواد، معین الدین، محمود و حسین ترکمان زاده (1391)، «ناهنجاری های تقویمی و غیر تقویمی، دلایلی بر تضعیف فرضیه بازار کارا»، فصلنامه پژوهش حسابداری، شماره 7، صص 23-37.
  7. علیخانی، محمد (1395)، «آزمودن فرضیه بازار تطبیقی در بازار بورس اوراق بهادار تهران»، پایان­نامه کارشناسی ارشد، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه­ریزی.
  8. فابوزی، فرانک جی، نیو، ادوین اچ و گوفو زو (1396)، اقتصاد مالی (جلد دوم). ترجمه: رضا طالبلو، بهاره عریانی. انتشارات سمت، چاپ دوم، تهران.
  9. نور بخش، عسگر، عسگری، غلامرضا و روح اله نصیری (1389)، «کارایی در بازارهای در حال توسعه: شواهد تجربی از بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامه بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال هفدهم، شماره 62، صص 103-116.
  10. وحدانی، محمد، عسکری­زاده، جواد، جمشید خادمی (1394)، «فرضیه بازار تطبیقی به عنوان جایگزینی برای فرضیه بازار کارا»، سومین کنفرانس بین­المللی حسابداری و مدیریت.
  11. Adel, B., & Lamia, S. (2012), “Crash Occurence Probability and Stock Market Efficincy the Indie Stock Exchange Case Via Shannon Entropy”, International Journal of Accounting and Financial Reporting, 2(2), 158-167.
  12. Akaike, H. (1973), Information Theory and an Extension of the Maximum Likelihood Principle, 2th International Symposium on Information Theory, Budapest.
  13. Bai, J., & Perron, P. (1998), “Estimation and Testing Linear Models with Multiple Structural Changes”, Econometrica, 66(1), 47-78.
  14. Bai, J., & Perron, P. (2003), “Computation and Analysis of Multiple Structural Change Models”, Journal of Applied Econometrics, 18(1), 1-22.
  15. Brock, W. A., Dechert, W. D., Scheinkman, J. A., & Lebaron, B. (1996), “A Test for Independent based on the Correlation Dimension”, Econometric Review, 15(3), 197-235.
  16. Ceren, U., & Cenk, A. (2013), “The Mental and Behavioral Mistakes Investors Make”, International Journal of Business and Management Studies, 5(1), 120-128.
  17. Chow, K. V., & Denning, K. C. (1993), “A Simple Multiple Variance Ratio Test”, Journal of Econometrics, 58(3), 385-401.
  18. Coffie, W. (2013), Behavioural Finance Theories Effecting on Individual Investor's Decision-Making (Dissertation), University of Wolverhampton, Wolverhampton.
  19. Dedunu, H. H. (2017), “Weak Form Efficiency of the Sri Lankan Stock Market From 2010-2014”, IOSR-Journal of Economics and Finance, 8(3), 75-81.
  20. DeJong, D. N., Nankervis, J. C., Savin, N. E., & Whiteman, C. H. (1989), “Integration Versus Trend Stationary in Macroeconomic Time Series”, University of Iowa, Working Paper, No. 89-99.
  21. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979), “Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a unit Root”, Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431.
  22. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981), “Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root”, Econometrica, 49(4), 1057-1072.
  23. Diebold, F. X., & Rudebusch, M. (1991), “On the Power of Dickey-Fuller Tests Against Fractional Alternatives”, Economic Letters, 35(1991), 155-160.
  24. Eakins , G., & Mishkin, S. (2012), Financial Markets and Institution (First ed.), Prentice Hall, Boston.
  25. Elliott, G., Rothenberg, T. S., & Stock, J. H. (1996), “Efficient Tests for an Autoregressive Unit Root”, Econometrica, 64(4), 813-836.
  26. Fama, E. F. (1965), “The Behavior of Stock-Market Prices”, The Journal of Business, 38(1), 34-105.
  27. Greene, W. H. (2012), Econometric Analysis (Seventh ed), Pearson, Essex.
  28. Gyamfi, E. N., 2018. Adaptive Market Hypothesis: Evidence from the Ghanaian Stock Market. Journal of African Business, 19(2), pp. 195-209.
  29. Hsieh, D. A. (1991), “Chaos and Nonlinear Dynamics: Application to Financial Markets”, The Journal of Finance, 46(5), 1839-1877.
  30. Huang, C., 2019. US Stock Market Efficiency: EMH or AMH?. Advances in Economics, Business and Management Research, 76(32), pp. 171-175.
  31. Hurst, H. E. (1951), “Long-term Storage Capacity of Reservoirs”, Transactions of the American Society of Civil Engineers, 116(1), 770–808.
  32. Jarque, C. M., & Bera, A. K. (1980), “Efficient Tests for Normality, Homoscedasticity and Serial Independence of Regression Residuals”, Economics Letters, 6(3), 255–259.
  33. Kim, J. H., Shamsuddin, A., & Lim, K. P. (2011), “Stock Returns Predictability and the Adaptive Market Hypothesis: Evidence from Century-Long U.S. Data”, Journal of Empirical Finance, 18(5), 868-879.
  34. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992), “Testing the Null Hypothesis of Stationary Against the Alternative of a Unit Root”, Journal of Econometrics, 54(1-3), 159-178.
  35. Lo, A. W. (2004), “The Adaptive Markets Hypothesis: Market Efficiency from an Evolutionary Perspective”, The Journal of Portfolio Management, 30(2004), 15-29.
  36. Lo, A. W. (2012), “Reading about the Financial Crisis: A Twenty-One-Book Review”, Journal of Economic Literature, 50(1), 151-178.
  37. Lo, A. W., & Mackinley, C. A. (1988), “Stock Market Prices Do Not Follow Random Walks: Evidence from a Simple Specification Test”, The Review of Financial Studies, 1(1), 41-66.
  38. Mackinnon, J. G. (1991), Critical Values for Cointegration Tests, Chapter 13 In: Engle, R. F., & Granger, C. J., Long-Run Economic Relationships: Reading in Cointegration, Oxford University Press, Oxford.
  39. Ng, S., & Perron, P. (2001), “Lag Length Selection and the Construction of Unit Root Tests with Good Size and Power”, Econometrica, 69(6), 1519-1554.
  40. Palan, S. (2004), The Efficient Market Hypothesis and its Validity in Today's Markets (Master Thesis), Karl-Franzens University, Graz.
  41. Perron, P. (1989), “The Great Crash,The Oil Price Shock,and the Unit Root Hypothesis”, Econometrica, 57(6), 1361-1401.
  42. Peters, E. E. (1994). Fractal market analysis, Wiley Inc, New York.
  43. Popovic, S., Mugosa, A., & Durovic, A. (2013), “Adaptive Market Hypothesis: Empirical Evidence from Montenegro Equity Market”, Economic Research, 26(3), 31-46.
  44. Shaker, A. M. (2013), “Testing the Weak-form Efficiency of the Finnish and Swedish Stock Markets”, European Journal of Business and Social Sciences, 2(9), 176-185.
  45. Shleifer, A. (2000), Inefficient Markets: An Introduction to Behavioral Finance, Oxford University Press, Oxford.
  46. Soteriou, A., & Svensson, L. (2017), Testing the Adaptive Market Hypothesis on the OMXS30 Stock Index: 1986-2014 (Master Thesis), J nk ping International Business School, J nk
  47. Trung, D. P. T. & Quang, H. P., 2019. Adaptive Market Hypothesis: Evidence from the Vietnamese Stock Market. Journal of Risk and Financial Management, 12(2), pp. 121-136.
  48. Wald, A., & Wolfowitz, J. (1940), “On a Test Whether Two Samples are from the Same Population”, Annals of Mathematical Statistics, 11(2), 147-162.
  49. Wu, S. (2010), “Lag Length Selection in DF-GLS Unit Root Tests”, Communications in Statistics-Simulation and Computation, 39(8), 1590-1604.