تأملی بر فصل سوم «دستورالعمل حاکمیت شرکتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران» و نحوه اعمال آن

تأملی بر فصل سوم «دستورالعمل حاکمیت شرکتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران» و نحوه اعمال آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی؛ تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق خصوصی مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی؛ تهران، ایران.

چکیده

در تاریخ 27-4-1397 «دستورالعمل حاکمیت شرکتی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران» به تصویب هیأت مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسیده است، و در دوازدهم آبان ماه همان سال ابلاغ شده است. مقاله ی حاضر در صدد بررسی برخی از مفاهیم به کارگرفته شده در حوزه ی حاکمیت شرکتی در مورد هیأت مدیره و مدیرعامل، و نحوه ی اعمال آن بر شرکت های موضوع دستورالعمل است، که تمامی مواد آن از تاریخ 31-6-1398 لازم الاجرا شده اند. ابتدا در مورد شیوه ی اجرای این دستورالعمل و از الزام تمام شرکت های بزرگ و کوچک به پیروی از رویه ای واحد در مدت زمان نسبتاً کم و آثار مالی ای که الزامات این دستورالعمل می تواند برای شرکت ها داشته باشد، بحث می شود. در ادامه به چرایی و نیز کارایی الزام شرکت ها به جدایی سمت رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل پرداخته خواهد شد. همچنین میزان توجه سیاست گذار به سهامداران اقلیت و نیز موضوع تنوع در هیأت مدیره بررسی خواهد شد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه ی تطبیقی و مراجعه به تجربه ی سایر کشورها، از جمله به این نتیجه دست یافته است که اثر قطعی در مورد بسیاری از رویه های حاکمیت شرکتی خوب یا بد، اثبات نشده است و سرمایه گذاران نیز باید رویه های حاکمیت شرکتی را تنها یکی از چندین تکه از اطلاعات در مورد کیفیت شرکت ها، به شمار آورند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A contemplation on the third chapter of “the Corporate Governance Directive for the Listed Companies of the Tehran Stock Exchange and Iran Fara Bourse”

نویسندگان [English]

  • Ali Hayati 1
  • Ahmad Shahniaei 2
  • Farzin Dehdar 2
1 PhD Student of Private law at Institute for Management and Planning Studies (IMPS); Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Private law at IMPS; Tehran, Iran.
چکیده [English]

Securities and Exchange Organization in November 2018 communicated a directive called “the Corporate Governance Directive for the Listed Companies of the Tehran Stock Exchange and Iran Fara Bourse,” which eventually all of its provisions became effective in September 2019. A critical examination of the provisions of the third chapter of this directive about the board of directors and chief executive officer is the subject of this essay. We criticize requirements like that all companies must separate the office of the chairman of the board of directors and chief executive officer, and believe it should have contained provisions with the purpose of more serious protection of minority shareholders. This paper also questions the efficiency of mandating the one-size-fits-all approach of the directive to all companies, large or small. Furthermore, we have noticed that there is no provision in the directive about the issue of diversity on the board. Our comparative study came to this conclusion that most of the good or bad corporate governance practices have not been proven to have definitive effects, and investors should keep this point in mind that corporate governance practices are just one of the many pieces of information about the firm’s quality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ِDirective
  • Corporate governance
  • Exchange
  • Independent directors
  • Committee
  1. حسینی، سید محمدرضا. 1397. «الزامات ناظر بر ارکان اداره و حسابرسی شرکت­های سهامی در چهارچوب اصول حاکمیت شرکتی (مطالعه­ی تطبیقی حقوق ایران، انگلستان و ایالات متحده)». پژوهش­های حقوق تطبیقی. دوره 22، شماره 2، تابستان، صص 90-57.
  2. دمرچیلی، محمد، حاتمی، علی و محسن قرائی. (1387). قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، تهران، میثاق عدالت.
  3. سهرابی، لیلا، و زینب فلاح تفتی. 1393. «بررسی اصول حاکمیت شرکتی در نظام حقوقی ایران». فصلنامه­ی بورس اوراق بهادار. سال هفتم، شماره 25، بهار، صص 49-25.
  4. صادقی مقدم، محمد حسن، و محمد نوروزی. 1390. «نقد و بررسی نظام افشای اطلاعات در بورس ایران». فصلنامه حقوق، مجله­ی دانشکده حقوق و علوم سیاسی. دوره 41، شماره 2، تابستان، صص 149-131.
  5. یحیی­پور، جمشید. (1394). «مطالعه تطبیقی مدل­های حاکمیت شرکتی و ارائه مدل مناسب برای حاکمیت شرکتی حقوق شرکت­های سهامی ایران»، فصلنامه بورس اوراق بهادار، شماره 29، بهار، سال هشتم، تهران. صص. 136-111.
  6. «لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت»؛ مصوب 24 اسفند 1347.
  7. آیین‌نامه ی اجرایی ماده‌ی 14 قانون «توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی»؛ مصوب 1-8-1390.
  8. 3- «منشور کمیته حسابرسی شرکت نمونه (سهامی عام)»؛ مصوب 23-11-1391.
  9. «دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت شده نزد سازمان» مصوب 3-5-1386.
  10. دستورالعمل انضباطی ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»؛ مصوب 12-11-1387.
  11. «دستورالعمل انضباطی ناشران پذیرفته شده در فرابورس ایران»؛ مصوب 21-6-1388.
  12. «دستورالعمل کنترلهای داخلی ناشران پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران»؛ مصوب16-2-1391.
  13. «دستورالعمل حاکمیت شرکتی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران»؛ مصوب 27-4-1397.
  14. Afsharipour, Afra. 2009. “Corporate Governance Convergence: Lessons from the Indian Experience”, Northwestern Journal of International Law & Business. Vol. 29. pp. 335-402.
  15. Avci, S. Burcu, Schipani, Cindy A., and H. Nejat Seyhun. 2018. “Do Independent Directors Curb Financial Fraud? The Evidence and Proposals for Further Reform”, Indiana Law Journal. Vol. 93. pp. 757-805.
  16. Bainbridge, Stephen M. 2011. “Dodd-Frank: Quack Federal Corporate Governance Round II”, Minnesota Law Review. Vol. 95. pp. 1779-1821.
  17. Bhagat, Sanjai, Bolton, Brian, and Roberta Romano. 2008. “The Promise and Peril of Corporate Governance Indices”, Columbia Law Review. Vol. 108. No. pp. 1803-1882.
  18. Black, Bernard. 2001. “Does Corporate Governance Matter? A Crude Test Using Russian Data”, University of Pennsylvania Law Review. Vol. 149. pp. 2131-2150.
  19. Bruner, Christopher M. 2011. “Corporate Governance Reform in a Time of Crisis”, the Journal of Corporation Law. Vol. 36. Issue, 2, pp. 309-341.
  20. Cheffins, Brian R. 1999. “Current Trends in Corporate Governance: Going from London to Milan via Toronto”, Duke Journal of Comparative & International Law. Vol. 10. pp. 5-42.
  21. Cheffins, Brian R. 2009. “Did Corporate Governance ‘Fail’ During the 2008 Stock Market Meltdown? The Case of the S&P 500”, the Business Lawyer. Vol. 65. pp. 1-65.
  22. Clarke, Donald C. 2006. “The Independent Director in Chinese Corporate Governance”, Delaware Journal of Corporate Law. Vol. 31. pp. 125-228.
  23. Dallas, Lynne L. 2003. “Developments in US Boards of Directors and the Multiple Roles of Corporate Boards”, in Sarra, Janis. Ed. Corporate Governance in Global Capital Markets. Vancouver: UBC Press. 191-224.
  24. De Poli, Matteo, and Pierre de Gioia Carabellese. 2017. “The minority directors in the corporate governance of EU listed institutions: A chimaera or a possibility?”, Maastricht Journal of European and Comparative Law. Vol. 24(1). pp. 43–62.
  25. Dhir, Aaron A. 2015. Challenging Boardroom Homogeneity- Corporate Law, Governance, and Diversity. New York: Cambridge University Press.
  26. Du Plessis, Jean J., and Chee Keong Low. “Corporate Governance Codes Under the Spotlight”, in Du Plessis, Jean J., and Chee Keong Low, Eds. Corporate Governance Codes for the 21st Century- International Perspectives and Critical Analyses. Cham: Springer. pp. 3-20.
  27. Du Plessis, Jean J., Hargovan, Anil, and Mirko Bagaric. 2011. Principles of Contemporary Corporate Governance. Cambridge: Cambridge University Press.
  28. Easterbrook, Franck H. 2009. “The Race for the Bottom in Corporate Governance”, Virginia Law Review. Vol. 95. pp. 685-706.
  29. Fairfax, Lisa M. 2014. “Separation Anxiety: A Cautious Endorsement of the Independent Board Chair”, Indiana Law Review. Vol. 47. pp. 237-270.
  30. Fanto, James A. 1998. “The Role of Corporate Law in French Corporate Governance”, Cornell International Law Journal. Vol. 31. pp. 31-91.
  31. Fisch, Jill E. 2004. “The New Federal Regulation of Corporate Governance”, Harvard Journal of Law & Public Policy. Vol. 28. Issue, 1. pp. 39-49.
  32. Fischel, Daniel R. 1982. “The Corporate Governance Movement”, Vanderbilt Law Review. Vol. 35. No. 6. pp. 1259-1292.
  33. Hopt, Klaus J. “Comparative corporate governance: the state of the art and international regulation” in Fleckner, Andreas M., and Klaus J. Hopt. Eds. Comparative Corporate Governance - A Functional and International Analysis. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 3-101.
  34. Karmel, Roberta S. 2001. “The Future of Corporate Governance Listing Requirements”, SMU Law Review. Vol. 54. pp. 325-356.
  35. Macey, Jonathan R. 2008. Corporate Governance- Promises Kept, Promises Broken. Princeton: Princeton University Press.
  36. 2015. G20/OECD Principles of Corporate Governance. Paris: OECD Publishing.
  37. 2017. Methodology for Assessing the Implementation of the G20/OECD Principles of Corporate Governance. Paris: OECD Publishing.
  38. Pacces, Alessio M. 2012. Rethinking corporate governance- The Law and Economics of Control Powers. Oxon: Routledge.
  39. Paredes, Troy A. 2004. “A System Approach to Corporate Governance Reform: Why Importing U.S. Corporate Law Isn’t the Answer”, William And Mary Law Review. Vol. 45. Issue, 3. 1055-1157.
  40. Ramirez, Steven A. 2007. “The End of Corporate Governance Law: Optimizing Regulatory Structures for a Race to the Top”, Yale Journal on Regulation. Vol. 24. No. 2. pp. 313-359.
  41. Ringe, Wolf-Georg. 2013. “Independent Directors: After the Crisis”, European Business Organization Law Review. 14. pp. 401-424.
  42. Rose, Paul. 2007. “The Corporate Governance Industry”, the Journal of corporation Law. Summer. pp. 887-926.
  43. Rosenblum, Darren, and Daria Roithmayr. 2015. “More Than a Woman: Insight into Corporate Governance after the French Sex Quota”, Indiana Law Review. Vol. 48. pp. 889-930.
  44. Sealy, Ruth, and Susan Vinnicombe. “Women and the Governance of the Corporate Boards”, In Clarke, Thomas, and Douglas Branson. Eds. The SAGE Handbook of Corporate Governance. London: SAGE Publications Ltd.
  45. Sja°fjell, Beate. 2017. “When the Solution Becomes the Problem: The Triple Failure of Corporate Governance Codes”, in Du Plessis, Jean J., and Chee Keong Low, Eds. Corporate Governance Codes for the 21st Century- International Perspectives and Critical Analyses. Cham: Springer. pp. 23-55.
  46. Veldman, Jeroen. 2017. “Self-regulation in International Corporate Governance Codes,” in Du Plessis, Jean J., and Chee Keong Low, Eds. Corporate Governance Codes for the 21st Century- International Perspectives and Critical Analyses. Cham: Springer. pp. 77-95.
  47. Vishwakarma, Rachana. 2017. “Women on Board and its Impact on Performance: Evidence from Microfinance Sector”, Indian Journal of Corporate Governance. 10(1). pp. 58–73.
  48. Vorottil, Umakanth. 2017. “Corporate Governance in India: The Transition from Code to Statute,” in Du Plessis, Jean J., and Chee Keong Low, Eds. Corporate Governance Codes for the 21st Century- International Perspectives and Critical Analyses. Cham: Springer. pp. 97-114.
  49. Weiss, Elliott J. 1984. “Economic Analysis, Corporate Law, and the ALI Corporate Governance Project”, Cornell Law Review. Vol. 70. pp. 1-37.