ارایه مدلی برای نقدشوندگی روزانه سهام در بورس اوراق بهادار تهران

مرادی, بابک; جبارزاده کنگرلویی, سعید; بحری ثالث, جمال; آشتاب, علی

doi:10.22034/jse.2023.11921.1947

ارایه مدلی برای نقدشوندگی روزانه سهام در بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

بابک مرادی ¹

سعید جبارزاده کنگرلویی ²

جمال بحری ثالث ³

علی آشتاب ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه، ارومیه، ایران.

² دانشیار حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

³ استادیار گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

⁴ گروه حسابداری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

10.22034/jse.2023.11921.1947

چکیده

نقدشوندگی مفهومی است که به روشنی قابل تعریف نبوده و تاکنون بیش از 90 معیار مختلف در سراسر جهان برای نقدشوندگی بکار رفته است. پژوهش حاضر با هدف ارایه مدلی بومی برای نقدشوندگی روزانه سهام بر مبنای عوامل موثر بر نقدشوندگی، شکل گرفته است. مقادیر 7 عامل غیرسیستماتیک که قابلیت ارزیابی روزانه داشتند، براساس داده‌های 151 شرکت فعال در بازه زمانی 1388 لغایت 1400 استخراج و در قالب دو خوشه افراز شد. با استفاده از معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزیی، اعتبار متغیرهای شناسایی‌شده با معیار استخراجی ارزیابی و توان آنها در توضیح‌دهندگی تغییرات آن محاسبه شد. ارزیابی ارتباط متغیرها در مدل‌های یادگیری‌ماشینی نشان داد که قیمت پایانی، ارزش روزانه معاملات، بازده روزانه، واریانس بازده‌های روزانه و اندازه شرکت بیشترین تاثیر را در خوشه‌بندی دارند. سرانجام بهترین مدل یادگیری ماشینی، براساس آموزش و آزمون انتخاب شد. نتایج نشان می‌دهد متغیرهای مستقل، بیش از 83 درصد از تغییرات نقدشوندگی را توضیح می‌دهند. همچنین مدل رگرسیون لجستیک در مقایسه با سایر مدل‌های یادگیری ماشینی، توان پیش‌بینی بالاتری داشته و با 6/99 درصد صحت برازش، مناسب‌ترین مدل پیش‌بینی نقدشوندگی است.

کلیدواژه‌ها

معیار نقدشوندگی

نقدشوندگی

یادگیری‌ماشینی

عنوان مقاله English

Presenting a model for daily liquidity of stocks in Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

babak moradi ¹

saeed jabarzadeh ²

Jamal Bahri Sales ³

Ali Ashtab ⁴

¹ PhD Student, Department of Accounting, Faculty of Humanities, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran.

² Associate professor of Accounting, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran

³ Assistant Professor of Accounting, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran

⁴ Assistant Professor, Department of Accounting, Urmia University, Urmia, Iran

چکیده English

Liquidity is a concept that is not clearly defined and so far more than 90 different criteria have been used for liquidity around the world. The present study aims to provide a local model for daily stock liquidity based on factors affecting liquidity. The values of 7 non-systematic factors that could be evaluated daily were extracted based on the data of 151 active companies in the period of 2009 to 2021 and divided into two clusters. Using structural equations with partial least squares approach, the validity of the identified variables was evaluated by the extraction criterion and their ability to explain its changes was calculated. Evaluation of the relationship between variables in machine learning models showed that final price, daily transaction value, daily returns, variance of daily returns and firm size have the greatest impact on clustering. Finally, the best model of machine learning was selected based on training and tests. The results show that the independent variables explain more than 83 per of the liquidity changes. Also, logistic regression model has a higher predictive power compared to other machine learning models and with 99.6 per fit accuracy, it is the most appropriate liquidity prediction model.

کلیدواژه‌ها English

Liquidity

Liquidity criterion

Machine Learning

آشتاب، علی؛ محمدزاده، حمیده؛ زواریرضایی، اکبر. (1399). بررسی تاثیر اندازه شرکت بر نقدشوندگی سهام باتوجه به چرخه عمرشرکت در شرکتهای پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران. فصل‌نامه علمی راهبرد مدیریت مالی، 10 (2): 138-117.

اصولیان، محمد؛ حسن‌نژاد، محمد؛ سمیعیتبریزی، پدرام. (1398). بررسی مدل تعدیل شده قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با عامل نقدشوندگی در بازارهای صعودی و نزولی بورس اوراق بهادار تهران. فصل‌نامه تحقیقات مالی، 21(2): 320-293.

ایزدینیا، ناصر؛ رامشه، منیژه.(1390). نقش ویژگی‌‌‌های معاملات سهام بر نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران. مجله پیشرفتهای حسابداری دانشگاه شیراز. 3 (1): 27-1.

مرادی، بابک؛ بحریثالث، جمال؛ جبارزادهکنگرلویی، سعید ؛ آشتاب، علی. (1401). تبیین و ارایه مدلی برای پیش‌بینی نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران. فصل‌نامه تحقیقات مالی، در مرحله چاپ.

نظری،هیراد؛ بوژمهرانی، مهدی؛ تحریری، آرش. (1398). ساختار سرمایه و نقدشوندگی سهام: آزمون تجربی نظریه موازنه ایستا در مقابل نظریه سلسله مراتبی. فصل‌نامه تحقیقات مالی، دوره 21 شماره 3: 492 – 472.

نوروزینصر، حسین؛ مرادزاده‌فرد، مهدی؛ شکری، اعظم. (1398). تأثیر مالکیت شرکت‌های سرمایه گذاری بر نقدشوندگی سهام. فصل‌نامه پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 11(42): 45 – 23.

یحییزادهفر، محمود؛ زارعی، حسن. (1392) بررسی رابطه قیمت پایانی سهام و نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 5 (17): 124 – 108.

جباری، محمدرضا؛ عبدلی، محمدرضا؛ پناهیان، حسین (1400). طراحی مدل جامع تفسیری/ساختاری مکانیزم اثربخش نقدشوندگی سهام شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه بورس اوراق بهادار، دوره 14، شماره 54، صص 119-85.

غفوری، رضا؛ جعفری، سیدناصر (1401). قیمت‌گذاری ریسک‌های نقدشوندگی در روندهای متفاوت بازار با استفاده از بهینه‌ترین معیار عدم نقدشوندگی، فصلنامه بورس اوراق بهادار، انتشار آنلاین. Doi: 10.22034/JSE.2022.11712.1799.

اسعدی، عبدارضا؛ شادمهر، مریم (1394). اثر انتشار به موقع اطلاعات بر نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه بورس اوراق بهادار، دوره 8، شماره 31، صص 25-5.

Aitken, M.J; Winn, R. (1997). What is this thing called liquidity? Working Paper, Securities Industry Research Centre of Asia-Pacific.

Altay, E; Calgici, S. (2019). Liquidity adjusted capital asset pricing model in an emerging market: Liquidity risk in Borsa Istanbul. Borsa_Istanbul Review

Asadi, A.R; & Shadmehr, M; (2016). The effect of Timely Information on Stock Liquidity in Tehran Stock Exchange, Journal of Securities Exchange, 8 (31): 5-25. (In Persian).

Ashtab, A; Mohammadzadeh,H; & Zavari Rezaei, A; (2022). Review the Effect of Company Size on Stock Liquidity Concerning Companies Life Cycle Listed Companies at Tehran Stock Exchange, Journal of Financial Management Strategy, 10 (2): 117-138. (In Persian).

Asli, A; Shantaram, P. Hegde; John, B. M. (2005). Auditor compensation, disclosure quality, and market liquidity: Evidence from the stock market. Journal of Accounting and Public Policy 24: 325–354.

Bentley, K. A; Omer, T. C & Sharp, N. Y. (2013). Business strategy, financial reporting irregularities, and audit effort. Contemporary Accounting Research, 30 (2):780–817.

Biddle, G; Hilary G; Verdi, R. S. (2009). How Does Financial Reporting Quality Relate to Investment Efficiency? Journal of Accounting and Economics, 48: 112-131.

Byrd.w, j; Hickman.a, k. (1992). Do outside directors monitor managers? Evidence from tender offer bids. Journal of Financial Economics 32: 195-221.

Chai, D; Faff, R; Gharghori, P. (2010). New evidence on the relation between stock liquidity and measures oftrading activity. International Review of Financial Analysis 19: 181-192.

Chordia, T; Roll, R; Subrahmanyam, A. (2000). Commonality in liquidity. Journal of Financial Economics, 56(1): 3-28.

Chung, H; Her-Jiun S; Juo-Lien W. (2009). Do ﬁrms’ earnings management practices affect their equity liquidity? Finance Research Letters (6): 152–158.

Dechow, M; Skinner, J. (2000). Earnings management: Reconciling the views of accounting academics, practitioners, and regulators. Accounting Horizons, 14: 235-250.

Easley D, O’Hara M. (2004). "Information and the cost of capital". J Finance, 59:1553–1583.

Fong, K; Holden, C. W; & Trzcinka, C. A. (2011). What are the best liquidity proxies for global research? Working paper. University of New South Wales and Indiana University.

Francis, J. R. (1984). The effect of audit firm size on audit prices: A study of the Australian Market. Journal of Accounting and Economics, Vol 6(2): 133-151.

Francis, J; LaFond, R; Olsson, P; Schipper, K. (2005). The market pricing of accruals quality. Journal of Accounting and Economics, 39: 295-327.

Frank H; Kenneth W. S. (2000). Blockholder Ownership and Market Liquidity. Journal of Financial and Quantitative Analysis, Vol. 35(4): 621- 633.

Gao, P; Jiang, J; & Zhang, G. (2019). Firm value and market liquidity around the adoption of common accounting standards". Journal of Accounting and Economics, 68(1), 1-30.

Ghafouri, R; & Jafari; S.N, (2022). Pricing of Liquidity Risks in Different Trends of Market Using the Optimal Illiquidity Measure, Journal of Securities Exchange, Accepted Manuscript, Available Online from 17 December 2022, doi: 10.22034/JSE.2022.11712.1799. (In Persian).

Hsu, C; Ma, Z; Wu, L; & Zhou, K. (2020). The Effect of stock liquidity on corporate risk-taking. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 35(4), 1-29.

Hung-Y; Kung-C, Hob. (2020). Liquidity, earnings management, and stock expected returns. The North American Journal of Economics and Finance, 54: 1 – 38.

Izadinia, N; & Ramesheh, N; (2011). The Role of Stocks' Trading Characteristics in Stock Liquidity in Tehran Stock Exchange (TSE), Journal of Accounting Advances (JAA), 3(1): 1-27. (In Persian).

Jabari, M.R; Abdoli, M.R; & Hosin Panahiyan, H; (2021). Designing a Model of Comprehensive interpretive/structural Mechanism of Effectiveness of Stock Liquidity Tehran Stock Exchange Companies, Journal of Securities Exchange, 14 (54): 58-119. (In Persian).

Jensen, M.C. (1986). Agency costs of free cash ﬂow, corporate ﬁnance, and takeovers. American Economic Review, 76: 323 – 329.

Kanagaretnam, K and Lobo; Gerald J. and Whalen, D. J. (2007). Does Good Corporate Governance Reduce Information Asymmetry around Quarterly Earnings nnouncements?" Journal of Accounting and Public Policy, 26(4): 497-522.

Lafond, R; Watts, R. L. (2006). The Information Role of Conservative Financial Statement. The accouonting review, 83(2): 447 – 478.

Leirvik, T; Sondre, R; Fiskerstrand; Anders, B. F. (2017). Market liquidity and stock returns in the Norwegian stock marke. Finance Research Letters, 21: 272-276.

Lesmond, D; Ogden, J. & Trzcinka. J. (1999). A new estimate of transaction cost. The Review of Financial Studies, 12: 1113 - 1141.

Lim C, Thong; T, Ding, D. (2008). Firm diversiﬁcation and earnings management: evidence from seasoned equity offering". Rev Quant Financ Acc 30: 69–92.

Loughran, T. & Ritter, J. (1997). The operating performance of firms conducting seasoned equity offerings. J Finance, 52: 1823-1850.

Lyon, J; and Maher. W.M. (2005). The Importance of Business Risk in Setting Audit Fees: Evidence from Cases of Client Misconduc. Journal of Accounting Research, 43 (1): 133-151.

Maharani, G; Hartoyo, I. S. & Sasongko, H. (2019). The effect of corporate governance on stock liquidity in banking sub-sector companies: evidence from Indonesian stock exchang. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 1(85): 15-23.

Moradi, B; Bahri Sales, J; Jabbarzadeh Kangarlooi, S; & Ali Ashtab, A; (2022). Explaining and Proposing a Market Liquidity Prediction Model in Tehran Stock Exchange, Financial Research Journal, 24(1): 134-156. (In Persian).

Nazari, H; Bozh Mehrani, M; & Tahriri, A; (2019). Capital Structure and Stock Liquidity: Experimental Test of the Trade-off Theory versus the Peeking Order Theory, Financial Research Journal, 21(3): 472-492. (In Persian).

Osoolian, M; Hassannezhad, M; & Samiee Tabrizi, P; (2019). An Investigation on liquidity Risk in Bullish and Bearish of Tehran Security Exchange Market: Insights from liquidity-adjusted CAPM, Financial Research Journal, 21(2): 293-320. (In Persian).

Rangan, S. (1998). Earnings management and the performance of seasoned equity offerings. J Financ Econ, vol. 50(1):101 -122.

Sanjaya, P.S; Saragih, M.F. (2012). The Effect of Real Activities Manipulation on Accrual Earnings Management: The Case in Indonesia Stock Exchange (IDX. Journal of Modern Accounting and Auditing, 8(9): 1291-1300.

Schipper, K; (1989). Commentary on earnings management. Accounting Horizons 3, 91-102.

Searat, A; Benjamin, L; Je, Su. (2017). corporate governance and stock liquidity dimensions: Panel evidence from pure order-driven Australian market. International Review of Economics & Finance, 50: 275-304.

Shingo, I. (2004). "Progress in the Free-Float Adjustment of the TOPIX". NLI Research, Vol 07, No 12.

Simunic, D. (1980). The pricing of audit services: theory and evidence. Journal of Accounting Research. 18(1): 161 -190.

Stoll, H. R. (2000). The Dynamics of Implicit Transactions Costs. Journal of Finance. 55: 1479–1514.

Teoh, S; Welch, I; Wong, J. (1998). "Earnings management and the underperformance of seasoned equity offerings". J Financ Econ. 50: 63– 99.

Yahyazadehfar, M; Zarei, H; (2013). On the relationship between stocks' closing price and liquidity in Tehran Stock Exchange, Journal of Accounting and Auditing Research, 5 (17): 108-124. (In Persian).

Yee, E; Kian, P. L; Kim, L. (2020). More shareholders, higher liquidity? Evidence from an emerging stock market. Emerging Markets Review, 44.DOI: 10.1016/j.ememar.2020.100696.