بررسی و تحلیل کاربرد صکوک جهت تامین مالی نظام سلامت ایران: مطالعه موردی ارائه‌کنندگان مراقبت‌های بهداشتی-درمانی
فصلنامه بورس اوراق بهادار

فصلنامه بورس اوراق بهادار

بررسی و تحلیل کاربرد صکوک جهت تامین مالی نظام سلامت ایران: مطالعه موردی ارائه‌کنندگان مراقبت‌های بهداشتی-درمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق(ع)
2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی دانشگاه امام صادق (ع).
3 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت بازرگانی. عضو هسته سلامت مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع).
چکیده
تأمین مالی، یکی از چالش های اساسی نظام سلامت محسوب شده و نقشی اساسی در تضمین ارائه اثربخش خدمات نظام سلامت دارد. در چند سال اخیر، اجرای طرح تحول نظام سلامت در ایران و عدم رشد بودجه این بخش متناسب با رشد جمعیت، تورم و نیازهای فزاینده این حوزه، اهمیت برنامه‌ریزی و ارائه الگوهای نوین برای رفع معضلات تأمین مالی را دوچندان نموده است. سؤال پژوهش حاضر این است که برای نیازهای مختلف تأمین مالی صنعت ارائه‌کنندگان مراقبت‌های بهداشتی‌درمانی، کدام ساختار(های) صکوک مناسب‌تر است؟ در این راستا به روش توصیفی تحلیلی پس از احصای انواع نیازهای این صنعت در شش حوزه‌ی ساخت و احداث، تعمیر و بازسازی، تأمین مواد اولیه مصرفی، تأمین تجهیزات و تأسیسات، تأمین خدمات و سرمایه در گردش؛ به بررسی انواع صکوک قابل‌استفاده برای رفع این نیازها پرداخته شده است. در این پژوهش با نظرسنجی از خبرگان نظام سلامت و بازار سرمایه و با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی، اولویت صکوک احصاشده برای هریک از نیازهای شش‌گانه تعیین شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد در زمینه نیازهای ساخت و احداث، تعمیر و بازسازی، خدمات بهداشتی-درمانی، تامین مواد اولیه مصرفی، تامین تجهیزات و تاسیسات و سرمایه در گردش، به ترتیب صکوک استصناع، منفعت، منفعت، مرابحه، اجاره و خرید دین دارای بالاترین اولویت بوده و جهت تامین مالی به سیاستگذاران و مدیران اجرایی این صنعت پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

nvestigation and analysis of the use of sukuk to finance the Iranian health system Case study of health care providers

نویسندگان English

mohammad tohidi 1
Amirhosseyn shamaeezadeh 2
mohammad azadi 3
1 Assistant Professor of Financial Management, Faculty of Islamic Studies and Management, Imam Sadegh University
2 Master student of Islamic education and financial management of Imam Sadegh University.
3 Master student of Islamic education and business management. Member of the health core of Imam Sadegh University Development Center.
چکیده English

Financing is one of the main challenges of the health system and plays an essential role in ensuring the effective provision of health system services. In recent years, the implementation of the health system transformation plan in Iran and the lack of budget growth in this sector in line with population growth, inflation and growing needs in this area, has doubled the importance of planning and providing new models to solve financing problems. The question of the present study is which Sukuk structure (s) is more appropriate for the different financing needs of the healthcare providers industry? In this regard, in a descriptive-analytical method, after enumerating the various needs of this industry in six areas of construction, repair and reconstruction, supply of raw materials, supply of equipment and facilities, provision of services and working capital; The types of sukuk that can be used to meet these needs have been examined. In this research, by prioritizing the experts of the health system and the capital market and using the method of hierarchical analysis process, the priority of the calculated sukuk for each of the six needs has been determined. The results of the research show that in the field of construction needs, repair and reconstruction, health services, supply of raw materials, supply of equipment and facilities and working capital, respectively, sukuk istisna, benefit, benefit, murabaha, ijarah and purchase of debt It is the highest priority and is recommended for financing the policy makers and executives of this industry.

کلیدواژه‌ها English

Health System Financing
Sukuk
Health Care Industry
Hierarchical Analysis Process
  1. الزرقاء، مصطفی احمد. (1412 ه.ق) مؤتمر مع الفقه الاسلامی. مجله الفقه الاسلامی. جده.
  2. آقاجانی، محمد. هاشمی، حسن. حق‌دوست، علی. نوری حکمت، سمیه. جان بابایی، قاسم. ماهر، علی (1396). توزیع تجهیزات پزشکی تشخیصی درمانی سرمایه‌ای در ایران در سال 1395 و برآورد تعداد دستگاه موردنیاز تا سال 1404. مجله اپیدمیولوژی ایران. 13 (5).
  3. بهرامی، محمدامین. وطن‌خواه، سودابه. طبیبی، سیدجمال‌الدین. تورانی، سوگند (1390). طراحی الگوی ارزشیابی عملکرد نظام سلامت برای ایران. مدیریت اطلاعات سلامت. 8 (3).
  4. پایگاه قوانین و مقررات بازار سرمایه ایران (دسترسی در: cmr.seo.ir)
  5. خاتمی، حسن. رضوی، سیدمنصور. افتخاراردبیلی، حسن. مجلسی، فرشته. سیدنوزادی، محسن. پریزاده، سیدمحمدجواد (1385) کتاب جامع بهداشت عمومی. دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران.
  6. سازمان بورس اوراق بهادار (1397). دستورالعمل انتشار اوراق جعاله.
  7. سازمان بورس اوراق بهادار (1397). دستورالعمل انتشار اوراق اجاره.
  8. سازمان بورس اوراق بهادار (1392). دستورالعمل انتشار اوراق سلف استاندارد.
  9. سازمان بورس اوراق بهادار (1398). دستورالعمل انتشار اوراق وکالت.
  10. شیرمردی احمدآباد، حسین (1398). اوراق جعاله، ابزاری مناسب برای تأمین مالی صنعت نفت‌وگاز. مطالعات اقتصاد اسلامی, 11(2)
  11. عرب، محمد. کاوسی، زهرا. روان گرد، رامین. استوار، رحیم (1395). نظام‌های بیمه سلامت. چاپ سوم. سازمان جهاد دانشگاهی. تهران.
  12. غضنفری، صادق. بختیاری علی‌آباد، محمد (1396). نگاهی بر روند هزینه‌های سلامت در ایران و جهان و نحوه مدیریت آن. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  13. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
  14. کاوند، مجتبی (1396). طبقه‎بندی ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)، مرکز پژوهش و توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار.
  15. ماهر، علی. آقاجانی، محمد. قطبی، مرجان. برازنده، سجاد. صفایی، عسل. عنبری، لاله (1396). مدیریت و ارتقا کیفیت خدمات هتلینگ از طریق برنامه‌ ارتقا کیفیت هتلینگ در بیمارستان‌های دولتی در طرح تحول نظام سلامت، روند اجرا، نتایج و چالش‌ها. فصلنامه پژوهش حکیم. 20 (2).
  16. ماهر، علی. محمد احمدی، علی. شکری، آناهیتا (1385). بررسی روش‌های تأمین منابع مالی نظام سلامت در کشورهای منتخب و ارائه الگو برای ایران. تأمین اجتماعی. 8 (26-27)
  17. مجدزاده، سیدرضا. احمدنژاد، الهام. عبدی، ژاله (1396) دیده‌بانی نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران. موسسه ملی تحقیقات سلامت.
  18. مجلس شورای اسلامی (1389). قانون برنامه پنجم توسعه.
  19. مجلس شورای اسلامی (1396). قانون برنامه ششم توسعه.
  20. مجمع تشخیص مصلحت نظام (1393). سیاست‌های کلی سلامت.
  21. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1395). بررسی لایحه بودجه سال 1396 کشور در بخش بهداشت و درمان.
  22. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1395). عمده‌ترین مسائل کشور.
  23. مروی، علی. زمانیان، مصطفی. امامیان، سیدصادق. خاجی، محمدرضا (1387). تبیین کارکردهای سیستم موردمطالعه از منظر ادبیات نظری نظام فرادست. شرکت راهبران مدیریت امین.
  24. موسسه ملی تحقیقات سلامت (1396). تحلیل سیاست‌های سلامت اتخاذشده با هدف پوشش همگانی سلامت در سه دهه اخیر. استخراج گزینه‌های سیاستی و ارائه راهبردهای آینده‌نگاری برای تصمیم‌گیری‌های آینده نظام سلامت ایران.
  25. موسویان، سیدعباس. حدادی، جواد (1392). تأمین مالی پروژه محور به‌وسیله صکوک استصناع در صنعت نفت. اقتصاد اسلامی. 13 (50).
  26. موسویان، سیدعباس. کاوند، مجتبی. اسماعیلی گیوی، حمیدرضا (1387). اوراق بهادار (صکوک) جعاله؛ ابزاری کارآمد برای توسعه صنعت گردشگری. اقتصاد اسلامی. 8 (32)
  27. موسویان، سیدعباس. بت شکن، محمدهاشم. رحیمی الماسی، فرشته (1398). طراحی و بررسی فقهی اوراق جعاله جهت تأمین مالی طرح‌های زیرساختی حمل‌ونقل جاده‌ای در ایران. تحقیقات مالی اسلامی. 8 (2).
  28. موسویان، سیدعباس. حسین پور، محمد. کاوند، مجتبی (1391). اوراق بهادار (صکوک) وکالت؛ ابزاری مناسب برای تأمین مالی صنعت پتروشیمی. اقتصاد اسلامی. 12 (47).
  29. وزارت امور اقتصادی و دارایی (1396). بررسی طرح تحول سلامت، چالش‌ها و راهکارها.
  30. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (1397). گزارش آماری سامانه آمار و اطلاعات بیمارستانی (آواب). گروه مدیریت آمار و برنامه‌های امور درمان.
  31. Akortsu, M. A., & Abor, P. A. (2011). Financing public healthcare institutions in Ghana. Journal of Health Organization and Management, 25(2).
  32. Boman, C. K., & Isiaka, M. (2015). Government Health Care Financing and Workforce Productivity: Empirical Evidence from Nigeria. African Journal of Applied Research (AJAR), 1(1).
  33. Chisholm, D., Docrat, S., Abdulmalik, J., Alem, A., Gureje, O., Gurung, D. Kigozi, F. (2019). Mental health financing challenges, opportunities and strategies in low-and middle-income countries: findings from the Emerald project. BJPsych open, 5(5).
  34. Ekman, B. (2004). Community-based health insurance in low-income countries: a systematic review of the evidence. Health policy and planning, 19(5).
  35. Gershberg, Alec Ian; Grossman, Michael; Goldman, Fred (2008): Health Care Capital Financing Agencies. The Intergovernmental Roles of Quasi‐Government Authorities and the Impact on the Cost of Capital. In Public Budgeting & Finance 20 (1), pp. 1– DOI: 10.1111/0275-1100.00001.
  36. Kumar, A. S., Chen, L. C., Choudhury, M., Ganju, S., Mahajan, V., Sinha, A., & Sen, A. (2011). Financing health care for all: challenges and opportunities. The Lancet, 377(9766).
  37. Kwon, S. (2011). Health care financing in Asia: key issues and challenges. Asia-Pacific Journal of Public Health, 23(5).
  38. OECD (2017). A System of Health Accounts 2011: Revised edition.
  39. Okech, T. C. (2013). Alternative sustainable financing of public health care in Kenya.
  40. Sussman, J., & Jordahl, E. (2010). A Guide To Financing Strategies For Hospitals: With Special Consideration For Smaller Hospitals.
  41. The World Bank (2020). Invitation for Public Comment: Global Action Plan For Healthy Lives and Well-Being for All: Sustainable Financing.
  42. Uzochukwu, B. S., Ughasoro, M. D., Etiaba, E., Okwuosa, C., Envuladu, E., & Onwujekwe, O. E. (2015). Health care financing in Nigeria: Implications for achieving universal health coverage. Nigerian Journal of Clinical Practice, 18(4).
  43. WHO (2000). The world health report 2000: Health systems: improving performance. The world health report: Vol. 2000. Geneva: World Health Organization.