شناسایی مؤلفه های گزارشگری مالی با رویکرد الگوی کسب و کار (BM)

شناسایی مؤلفه های گزارشگری مالی با رویکرد الگوی کسب و کار (BM)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران

2 استادیار گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه تهران،پردیس البرز، ایران

چکیده

واژه الگوی کسب و کار(BM) از جمله موضوعاتی است که اخیراً در حیطه ادبیات حسابداری مورد توجه قرار گرفته و به دنبال بررسی چگونگی امکان بهبود محتوی اطلاعاتی صورتهای مالی است. نقاط ضعف موجود در گزارشگری فعلی، محقق را بر آن داشته تا بر اساس مبانی نظری مرتبط با مفهوم الگوی کسب و کار(BM) به شناسایی مؤلفه‌های گزارشگری مالی اقدام نماید. از آنجاییکه پژوهش حاضر پژوهشی کیفی است، در گام نخست با هدف جمع‌آوری داده‌های کیفی، پس از بررسی گستره‌ ادبیات گزارشگری مالی و الگوی کسب و کار، چارچوبی برای طرح پرسش‌های نیمه ساختار یافته با خبرگان تدوین گردید. در ادامه، 23 نفر از کارشناسان دانشگاهی و اجرایی از طریق روش نمونه‌گیری هدفمند(گلوله برفی) انتخاب شدند. مصاحبه‌های ترانویسی شده، در فاز دوم با روش تحلیل تماتیک استقرایی کد‌گذاری گردید. در پژوهش جاری از مجموع 350 کد باز و 24 تِم فرعی، 6 تِم اصلی شامل شفافیت و روایی، پاسخگویی اجتماعی، کاربران، محرک‌های کلیدی، عدالت و انصاف در توزیع گزارش و ارائه و نحوه افشائ شناسایی شد که به عنوان مؤلفه‌های گزارشگری مالی مبتنی بر مفهوم الگوی کسب و کار(BM) تعیین شده‌اند. گزارشگری مالی و افشائ اطلاعات قابل اتکا و بموقع باعث می‌شود که افراد بتوانند به درستی چشم اندازهای آتی شرکت را ارزیابی نمایند. لذا با در نظر گرفتن 6 مؤلفه اصلی در گزارشگری مالی که از رویکرد الگوی کسب و کار(BM) الهام گرفته شده است، می‌توان با مهندسی مجدد صورتهای مالی در جهت بهبود محتوی اطلاعاتی صورتهای مالی گام اساسی برداشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying financial reporting components with a business model (BM) approach

نویسندگان [English]

  • sasan mehrani 1
  • mohammad moradi 2
  • mojtaba ghanbarzadeh 3
1 Associate prof. Faculty of Management, University of Tehran, Iran.
2 Assistant prof. Faculty of Management, University of Tehran, Iran
3 Ph.D.Student, University of Tehran,Alborz Campus, Iran
چکیده [English]

The term business model (BM) is one of the topics that has recently been addressed in the area of accounting literature. The weaknesses in current reporting, including failure to meet social responsibility goals, have led the researcher to identify the components of the financial reporting based on the theoretical foundations associated with the concept of business model (BM). Since the present study is a qualitative research, in the first step in order to collect qualitative data, a framework for semi-structured queries with experts was developed. Subsequently, 23 well-known academic and executive experts in the field of financial reporting and business were selected through purposeful sampling (snowball). The transcribed interviews were coded in the second phase using inductive thematic analysis. In inductive theme analysis, patterns emerge during the analysis by placing open source or sub-themes together in one main theme. In summary, in the current study out of a total of 350 open source codes and 24 sub-themes, 6 main themes were identified as transparency and narrative, social accountability, users, key drivers, justice and fairness in reporting and presentation and disclosure. Financial reporting and information disclosure are important management tools for effectively transferring information to stakeholders. Reliable and timely financial reporting enables individuals to accurately assess their future prospects. Therefore, by re-engineering the financial statements, six key components of financial reporting, inspired by the business model (BM) approach, can be a major step in re-engineering financial statements to improve the information content of financial statements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "financial reporting"
  • "Information disclosure"
  • "Business model"
  • "Value creation"
  • "Stakeholders management"
  1. آلن آفوآ، مدل‌های کسب و کار؛ ترجمه سپهری،محمد مهدی؛ مرادی، مرتضی؛ ملیحی، سید احسان (1390)؛ انتشارات رسا، چاپ سوم.
  2. الکساندر استروالدر؛ خلق مدل کسب وکار؛ ترجمه توکلی، غلامرضا؛ وطن دوست، بابک؛ ساروقی، حسام‌الدین؛ توفیقی، بهامین (1397)، انتشارات آریانا، چاپ هفتم.
  3. استراوس، انسلم؛ کبین، جولیت (1990)، مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمه ابراهیم افشار (1395)، نشر نی، چاپ پنجم
  4. ثقفی، علی؛ عرب مازار یزدی، مصطفی(1389)؛ کیفیت گزارشگری مالی و ناکارایی سرمایه‌گذار، پژوهش‌های حسابداری مالی، سال دوم، شماره(4)؛ 20-1.
  5. حساس‌یگانه، یحیی؛ رحیمیان، نظام‌الدین؛ توکل‌نیا، اسماعیل (1393)، بررسی ارزش آفرینی گزارشگری سرمایه انسانی، فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، سال هفتم، شماره (1)، 34-11.
  6. حسینی‌کیا، فاطمه السادات؛ حاجی حیدری، نسترن؛ رزمی، زهرا (1390)؛ عوامل موثر بر طراحی کسب و کار همراه در حوزه مدیریت زیرساخت، فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال ششم، شماره (24)؛ (6)24؛ 48-32.
  7. دانایی‌فر، حسن؛ الوانی، سیدمهدی؛ آذر، عادل (1398)، روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، انتشارات صفار
  8. رحمانی، علی؛ بشیری‌منش، نازنین (1393)؛مروری بر ادبیات افشاء اطلاعات در ایران، پژوهش حسابداری، شماره (15)، 68-35.
  9. فخاریان، ابوالقاسم (1384)؛ ضرورت رعایت و گزارشگری مسوولیت‌های اجتماعی شرکت‌ها، مجله‌ی حسابدار، سال نوزدهم، شماره (167)، 11-8.
  10. مدرس، احمد؛ حصارزاده، رضا (1387)،کیفیت گزارشگری مالی و کارایی سرمایه‌گذاری، فصلنامه بورس اوراق بهادار، سال اول، شماره (2)، 116-85 .
  11. منطقی، منوچهر؛ فاطمه، ثاقبی (1392)، مدل های کسب و کار: مبانی، ارزیابی، نوآوری، فصلنامه رشد فناوری، شماره(35)، 51-39.
  12. Amit, R., & Zott, C. (2001). Value creation in e-business. Strategic Management Journal, 22, 493–520.
  13. Afauh, A. , & Tucci, C. L.. Internet business models and strategies: text and cases. MacGraw-Hill/Irwin, 2001.
  14. CFA Institute. 2005. ‘A comprehensive business reporting model: Financial reporting for investors’, CFA Institute. Codes, Standards, and Position Papers No. 6
  15. Chesbrough, H. (2010). Business Model Innovation: Opportunities and Barriers. Long Range Planning, 43(2-3), pp. 354-363
  16. Chambers, E., & Jacobsson, M. (2011), Business Models and Value Creation, Umeå School of Business
  17. European Finance Research Advisory Group (EFRAG). 2013. Towards a disclosure framework for the notes, EFRAG, Brussels.
  18. Fielt, E. (2013), Conceptualising Business Models: Definitions, Frameworks and Classifications, Journal of Business Models, Vol. 1, No. 1 pp. 85-105
  19. Grabowska, M. (2015). “Innovativeness in business models.” Procedia Computer Science 65: 1023-1030
  20. Hamel, G. (2000). Leading the revolution. Boston: Harvard Business School Press.
  21. Haslam,C., Andersson, T., Tsitsianis, N and Yin,Y.P. (2012). Redefining Business Models: Strategies for a Financialized World. London: Routledge, Taylor and Francis.
  22. Halsam, C, Tsitsianis, N, Andersson, T, Gleadle,P. (2015), Accounting for Business Models: Increasing the Visibility of Stakeholders, journal of business models, vol 3, pp 62-80
  23. Katarzyna, M., Hajduk, W., Zaborek, P.(2016), Does Business Model Affect CSR Involvement?A Survey of Polish Manufacturing and Service Companies, Institute of International Marketing and Management
  24. Kooiker, K.G.H., Vergeer, Drs. G.C. (2014), Towards a new corporate reporting model? Analyzing stakeholder opinions concerning the role of business in society and integrated reporting
  25. International Federation of Accountants (IFAC), 2015,Creasing Value With Integrated Thinking: The Role of Professional Accountants
  26. International Accounting Standards Board (IASB). 2013. A review of the conceptual framework for financial reporting. Discussion paper DP/2013/1
  27. International Integrated Reporting Council (IIRC). 2013. Consultation draft of the international framework. London:IIRC
  28. Institute of Chartered Accountants England and Wales (ICAEW). 2010. Business models in accounting: the theory of the firm and financial reporting: information for better markets Initiative. London: ICAEW
  29. Lang, M. H., Lins, K. V., & Miller, D. (2003). ADRs, analysts, and accuracy:Does cross listing in the U.S. improve a firm's information environment and increase market value? Journal of Accounting Research, 41(2), 17−345
  30. Leisenring, J., Linsmeier, T., Schipper, K., & Trott, E. (2012). Business-model (intent)-based accounting. Accounting and Business Research: International Accounting Policy Forum, Special issue, 42, 329–344.
  31. Nielsen,C, Roslender,R.(2015), Enhancing financial reporting: The contribution of business Models, The British Accounting Review (47), pp 262-274
  32. Osterwalder, A, Pigneur, Y, Christopher L. Tucci, C. (2005), Clarifying Business Models: Origins, Present, and Future of the Concept, Communications of the Association for Information Systems, Volume 16
  33. Page, M., Laura F. Spira, 2016, Corporate governance as custodianship of the business Model, This article is published with open access at Springerlink.com
  34. Singleton-Green,B. (2011). Should financial reporting reflect firms’ business models? What accounting can learn from the economic theory of the firm. Journal of Management & Governance, doi: 10.1007/s10997-012-9240-7.
  35. Sorrentino, M., & Smarra, M.(2015), The Term “Business Model” in Financial Reporting: Does It Need a Proper Definition?, Open Journal of Accounting,http://www.scirp.org/journal/ojacct