تحلیل هیات‌داوری سازمان بورس و اوراق بهادار در آیینه اصول دادرسی منصفانه

تحلیل هیات‌داوری سازمان بورس و اوراق بهادار در آیینه اصول دادرسی منصفانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد. گروه حقوق. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه بوعلی سینا. همدان. ایران.

چکیده

برخورداری از یک دادرسی منصفانه از ابتدایی‌ترین حقوق بشر بوده که در اسناد بین‌المللی نیز در مورد آن صحبت شده است. در عموم کشورها نظام‌های داخلی اصول و مقرراتی را برای برقراری دادرسی عادلانه وضع کرده‌اند که ایران نیز از این موضوع مستثنی نیست. داوری از دیرباز برای حل اختلاف همیشه مورد توجه بوده است و همواره از مزایای خاصی در نظام‌های مختلف حقوقی برخوردار بوده است. حوزه‌ مورد مطالعه در این مقاله، «هیات داوری حل اختلاف بورس اوراق بهادار کشور» است و به‌منظور بررسی اختلافات میان معامله‌گران این بازار شکل‌گرفته است که در رسیدگی به تخلفات و اختلافات صورت گرفته از سازوکار و تشریفات دادرسی خاص برخوردار است. هرچند که دادرسی در این هیات در راستایِ اصول دادرسی منصفانه در محاکم اداری است اما به دلیل ماهیت خاص موضوعات مورد رسیدگی در مواردی نحوه دادرسی متفاوت است. این پژوهش با استفاده از رویکرد توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ داده است: جایگاه اصول دادرسی منصفانه در هیأت داوری سازمان بورس چیست؟با بکارگیریِ روش تحقیق توصیفی – تحلیلی، نتایج تحقیق گویای آن است در این هیأت‌ها اولاً از اساس آیین دادرسی دقیق و جامعی در این خصوص وجود ندارد. ثانیاً اصول دادرسی منصفانه به‌طور کامل رعایت نمی‌شود و فقط برخی از اصول موردتوجه هیأت‌های مذکور قرار گرفته است. ثالثاً؛ برخی اصول، مثل حق تجدیدنظرخواهی، در اسناد مربوطه دچار محدودیت-های جدی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of the Arbitration Board of Securities Exchange Organization in the Light of the Principles of Fair Trial

نویسندگان [English]

  • Ayat Mulaee 1
  • alireza alimohammadiayn 2
1 Assistant Prof., Department of Law, Faculty of Law & Social Sciences, University of Tabriz, Iran.
2 MA in Public Law. Department of Law. Faculty of Human Sciences. Bu-Ali Sina University. Hamedan. Iran.
چکیده [English]

fair trial is one of the most basic human rights that has been spoken about in international documents. In all countries, domestic systems also lay down principles and regulations for a fair trial, which Iran is no exception to. Arbitration has always been a concern for resolving disputes and has always enjoyed special benefits in various legal systems. The area of studied in this paper is the arbitration panel for resolving the dispute between the stock market and has been formed to investigate the differences between traders in this market, which is in the process of investigating violations and disputes arising from the mechanism and procedures of a particular hearing. Although the hearing in this panel is based on the fairness of the administration of justice, it is different because of the particular nature of the issues being dealt with in some cases. This research using a descriptive-analytical approach, seek to answer this question: What are positions the principles of fair trial in the arbitration board of the stock exchange? The research results indicate that in these boards, there is essentially no precise and comprehensive procedure in this regard. Thus, the fair trial principles are not fully respected and just some of the principles that these boards are referring to. Thirdly; Some principles, such as the right to appeal, have serious limitations on the relevant documents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Securities Exchange Organization
  • Arbitration Board
  • Fair Trial
  • Arbitration
آخوندی، محمود. (1378)، آیین دادرسی کیفری: اندیشه‌ها، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جلد چهارم
آشوری، محمد. (1379)، آیین دادرسی کیفری، تهران، انتشارات سمت، جلد دوم
الماسی، نجادعلی و حبیبی‌درگاه، بهنام. (1391)، درآمدی بر کیفیت دادرسی در فرآیند دادرسی کارآمد، مجله دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره هفدهم، شماره 58، ص 47 تا 72
جعفری، محمدجعفر. (1394)، ترمینولوژی حقوق، تهران، انتشارات گنج دانش، چاپ بیست­وهشتم
سلیمانی‌فر، مهدیه. (1392)، مراجع حل و فصل اختلافات در بازار سرمایه، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی
سوادکوهی، سام. (1388)، هیات داوری بازار اوراق بهادار، تهران، شرکت اطلاع رسانی و خدمات بورس.
سلطانی، محمد(1396)، حقوق بازار سرمایه، تهران: سمت.
 شکری، محمد؛ ایرانشاهی، علیرضا و تقی­زاده، ابراهیم. (1398)، «امکان­سنجی اعتراض به آرای هیأت داوری بورس؛ دیوان عدالت اداری یا محاکم دادگستری»، فصلنامه حقوق اداری، سال هفتم، شماره 20، صص 200-177
شمس، عبدالله. (1390)، آیین دادرسی مدنی: دوره بنیادین، تهران، انتشارات دراک، چاپ پانزدهم، جلد دوم
شمس، عبدالله. (1388)، آیین دادرسی مدنی دوره بنیادین، تهران، انتشارات دراک، چاپ پنجم، جلد دوم
شمس، عبدالله. (1385)، آیین دادرسی مدنی دوره بنیادین، جلد دوم، تهران، انتشارات دراک، تهران، چاپ نهم، جلد دوم
شهنیایی، احمد. (1394)، «نقد رویه دادگاه‌ها مبنی برعدم قابلیت اعتراض به آرا هیات داوری بازار اوراق بهادار، فصلنامه رأی: مطالعات آرای قضایی، شماره 11، صص 73-80
صادقی،محمد؛ صادقی مقدم، محمدحسن و صالحی، علی­اصغر. (1394)، «مرجع صلاحیتدار حل اختلاف در بازار سرمایه ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 45، شماره 2، صص 263-243.
صفایی، سید حسن. (1375)، حقوق بین‌الملل و داوری‌های بین‌المللی، تهران، انتشارات میزان
طباطبایی‌موتمنی، منوچهر. (1370)، آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
عمید، حسن. (1369)، فرهنگ عمید، تهران، انتشارات امیرکبیر، تهران، چاپ سوم
غفاری، هدی؛ عباسی کلیمانی، عاطفه. (1385)، «مروری برحقوق متهم در نظام حقوقی ایران با رویکرد بر اسناد فراملی»، مجله فقه و حقوق خانواده، شماره 43، ص 119-148
فخارطوسی، جواد. (1391)، حقوق متهمان (فقهی حقوقی)، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
فضائلی، مصطفی. (1389)، دادرسی عادلانه، محاکمات کیفری بین‌المللی، تهران، انتشارات شهردانش، چاپ دوم
قاری‌سیدفاطمی، سیدمحمد، (1380)، «تحلیل مفاهیم کلیدی حقوق بشر معاصر، حق تعهد، آزادی، برابری، عدالت»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 33 و 34، ص 209-266
قربانیان، حسین. (1389)، «فرآیند رسیدگی به اختلافات فعالان بورس»، ماهنامه کانون، دوره هفتم، شماره 112، ص 115-142
کریم‌زاده، احمد. (1381)، تخلفات انتظامی قضات، تهران، نشر میزان
کلی، جان. (1382)، تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، ترجمه محمد‌راسخ، تهران، انتشارات طرح نو
گلدوست جویباری، رجب؛ جهاندار، اکبر. (1388)، «عوامل انسانی اطاله دادرسی در امور کیفری»، نشر تحقیقات حقوقی، شماره 49، ص 281-320
متین دفتری، احمد. (1340)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
منصورآبادی، عباس. (1384)، «حق تجدیدنظر در فرآیند دادرسی عادلانه»، نشریه اندیشه‌های حقوقی، سال سوم، شماره هشتم، ص 61-89
موسوی، سید‌فضل‌الله؛ موسوی، سیدمهدی. (1388)، «آثار دادرسی فوری در حقوق ایران و انگلیس»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی (حقوق سابق)، دوره سی و نهم، شماره سوم، ص 343-367
مولائی، آیت. (1398)، جزوه حقوق اداری ایران، کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه بوعلی سینا
میرزایی منفرد، غلامعلی. (1387)، ساز کار حل‌وفصل اختلافات در بازار سرمایه بامطالعه تطبیقی، تهران، شرکت اطلاع‌رسانی و خدمات بورس.
میرزائی منفرد، غلامعلی.(1395)، حقوق بازار اوراق بهادار، بخش اختلافات، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
نجفی، زین‌العابدین. (1384)، سیستم قضایی خصوصی به روش قاضی تحکیم از منظر فقه شیعه، مقالات و بررسی‌ها، شماره 77 دفتر سوم، ص 121-143
هاشمی، سید محمد. (1384)، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، تهران، انتشارات میزان
هداوند، مهدی. (1389)، حقوق اداری تطبیقی، تهران: سمت، جلد دوم
هداوند، مهدی. (1386)، مهار قدرت و تحول آن در حقوق اداری، نشریه حقوق اساسی، شماره 8، ص 277-318
یوسف زاده، مرتضی. (1392)، آیین داوری، تهران، شرکت سهامی انتشار
Zeitune, F. & Guzmán, A. (2007), International Principles on the Independence and Accountability of Judges, Lawyers and Prosecutors, Switzerland, International Commission of Jurists